Ngày 16 Tháng 7, 2012 | 12:14 PM

“Nóng” vấn đề chính sách dân số

“Nóng” vấn đề chính sách dân số

GiadinhNet - Một trong sáu nội dung “nóng” được đưa ra chất vấn, mổ xẻ tại kỳ họp kỳ họp thứ 5 HĐND tỉnh Nghệ An vừa diễn ra trong 3 ngày 11-12- 13/7 vừa qua là tình trạng vi phạm chính sách DS – KHHGĐ, nhất là tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên đang có chiều hướng gia tăng.

Toàn cảnh phiên chấn vấn. Ảnh: Hồ Hà

1 trong 10 tỉnh có mức sinh cao nhất nước

Tại phiên chất vấn tại kỳ họp, giải trình về tình trạng không nghiêm túc thực hiện chính sách DS-KHHGĐ, nhất là việc sinh con thứ 3 trở lên đang có chiều hướng tăng nhanh hiện nay, Giám đốc Sở Y tế Nghệ An- ông Phạm Văn Thanh chia sẻ: “Nghệ An là tỉnh có quy mô dân số lớn (đứng thứ 4 cả nước) và gia tăng theo từng năm. Tỷ suất sinh cao và liên tục tăng trong các năm gần đây khiến cho tổng tỷ suất sinh năm 2011 của Nghệ An xấp xỉ 2,5 con/phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Nghệ An hiện đang là 1 trong 10 tỉnh có mức sinh cao nhất cả nước. Với mức sinh đó khiến địa phương không đạt được chỉ tiêu Chiến lược Dân số Nghệ An giai đoạn 2001 – 2010 và Nghị quyết số 20 –NQ/TU ngày 26/6/2009 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã đề ra: Đạt mức sinh thay thế vào năm 2010 (xấp xỉ 2,1 con)...”

Bên cạnh đó, hiện nay tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên cũng đang ở mức cao và có xu hướng tăng nhanh. Trong 6 tháng đầu năm 2012, số trẻ sinh ra là con thứ ba trở lên là 3.826 cháu, tăng 23.8% so với cùng kỳ năm 2011. Đáng chú ý là mức sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên tăng cao ở các huyện đông dân vùng biển, vùng Công giáo như Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Yên Thành, Đô Lương.... Đặc biệt tình trạng đối tượng là cán bộ, đảng viên, giáo viên, thậm chí có cả cán bộ lãnh đạo sinh con thứ 3 trở lên đang ngày tăng.

Trong nhiều năm liền, Nghệ An không đạt chỉ tiêu về giảm sinh và giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên theo chỉ tiêu hàng năm mà Trung ương và tỉnh giao. Chưa duy trì được mức giảm sinh để đạt mức sinh thay thế vào năm 2010 (dự báo tỷ suất sinh sẽ không giảm được ở mức 0,5 - 0,6‰ trong giai đoạn 2012 – 2015. Tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên sẽ không đạt chỉ tiêu đề ra là 15% vào năm 2015 vì hiện nay tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên đang có xu hướng tăng mạnh. Tỷ lệ đảng viên sinh con thứ 3 năm 2011 so với năm 2008 tăng 2,7 lần (121/328); là cán bộ tăng 2,1 lần (94/198); chung tăng 1,35 lần (6946/9380). Tỷ lệ phát triển dân số đến năm 2015 sẽ không đạt chỉ tiêu đề ra là xấp xỉ 0,9%.
 

Ông Phạm Văn Thanh - Giám đốc Sở Y tế tỉnh cho rằng: Cần nêu cao vai trò gương mẫu của đảng viên, cán bộ trong thực hiện chính sách DS- KHHGĐ, để đây là nhân tố tích cực thúc đẩy việc tuyên truyền vận động người dân thực hiện cuộc vận động. Ảnh: Hồ Hà

Tìm ra giải pháp tháo gỡ khó khăn

Giám đốc Sở Y tế Phạm Văn Thanh cho biết: Nếu Nghệ An vẫn duy trì chỉ tiêu giảm sinh như hiện nay (0,4 – 0,5‰) thì sớm nhất phải đến năm 2026, địa phương mới đạt mức sinh thay thế. Chậm nhất thì phải đến năm 2029 (theo dự báo của Viện nghiên cứu các vấn đề xã hội - Đại học Kinh tế quốc dân).

Nguyên nhân khách quan phải kể đến là tâm lý người dân vẫn muốn có “con đàn cháu đống” nhất là phải có con trai để "nối dõi tông đường". Khi mức sinh đã xuống thấp thì tốc độ giảm sinh sẽ chậm lại và khó khăn hơn so với giai đoạn mức sinh cao. Chế độ, chính sách thù lao còn thấp khiến không ít cán bộ, CTV cơ sở không tâm huyết với công việc cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chính sách DS/KHHGĐ.

Đặc biệt năm 2012, quan niệm năm Nhâm Thìn là “năm rồng vàng”, nên nhiều người dân đã “ráo riết” lập kế hoạch “săn rồng”, do đó mức sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên tăng cao trong năm 2012 là điều không thể tránh khỏi. Ngoài ra còn phải kể đến nguyên nhân chủ quan: Một số cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng, tính chất khó khăn, phức tạp và lâu dài của công tác Dân số - KHHGĐ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội nên chưa thật sự quan tâm, xem nhẹ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, thiếu sự đầu tư cho công tác Dân số – KHHGĐ. Một số cán bộ, đảng viên thậm chí cả cán bộ lãnh đạo thiếu gương mẫu trong việc thực hiện các chính sách Dân số – KHHGĐ, ảnh hưởng rất lớn đến việc nêu gương và tuyên truyền vận động người dân thực hiện.

Ký cam kết thực hiện chính sách Dân số – KHHGĐ là một biện pháp quan trọng, ràng buộc trách nhiệm nhưng nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương, ngành chưa chỉ đạo quyết liệt, chưa tổ chức vận động cán bộ, người dân và tổ chức ký cam kết. Việc kiểm tra, giám sát chưa chặt chẽ; chưa xử lý nghiêm, triệt để...Bộ máy cán bộ làm công tác dân số cơ sở, nhiều người làm việc theo chế độ hợp đồng thời vụ, phụ cấp chưa tương xứng với công sức bỏ ra nên thiếu sự gắn kết trách nhiệm, không yên tâm công tác. Hàng năm, số cán bộ cơ sở bỏ việc, chuyển việc khác, số cán bộ mới thì thiếu kiến thức, kinh nghiệm nên đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công việc ở cơ sở. Nguồn lực đầu tư cho công tác Dân số - KHHGĐ từ tỉnh đến cơ sở còn thấp, chưa tương xứng với các yêu cầu và mục tiêu đặt ra trong công tác Dân số -KHHGĐ. Bình quân đầu tư cho công tác dân số mới chỉ đạt 0,4 USD/người/năm, chưa đạt mức tối thiểu theo cam kết  giai đoạn 2001 -2010 là: 0,6 USD/người/ năm.
 
Vấn đề về chính sách DS-KHHGĐ được các đại biểu đặc biệt
quan tâm. Ảnh: Hồ Hà
Các nhóm giải pháp

6 đại biểu đã chất vấn trực tiếp đối với Giám đốc Sở Y tế về các giải pháp trong thời gian tới để việc thực hiện chính sách DS- KHHGĐ trên địa bàn tỉnh Nghệ An đạt hiệu quả cao hơn. 

Về nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng công tác DS- KHHGĐ thời gian qua trong đó có vấn đề đội ngũ cán bộ cơ sở, đại biểu Nguyễn Như Khôi nêu câu hỏi về việc giải quyết tuyển dụng cán bộ chuyên trách dân số xã thành viên chức y tế cơ sở như thế nào?  
 

Các Sở, Ban ngành, các tổ chức đoàn thể cấp tỉnh và UBND các huyện, thành, thị ký cam kết với BCĐ Dân số - KHHGĐ tỉnh về thực hiện các chỉ tiêu dân số của ngành mình, địa phương mình. Ngành Y tế sẽ làm gương xây dựng quy chế nội bộ ngành để cán bộ, công chức, viên chức ký cam kết với lãnh đạo thực hiện Chính sách dân số. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch hàng năm, thực hiện chính sách Dân số - KHHGĐ ở cơ sở. Phát huy vai trò của Ban chỉ đạo các cấp trong công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát thực hiện các chỉ tiêu chương trình mục tiêu quốc gia và chính sách Dân số - KHHGĐ. Tiếp tục tích cực đề xuất việc quan tâm đầu tư ngân sách tỉnh hàng năm đảm bảo cho việc thực hiện mục tiêu Dân số – KHHGĐ và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Ông Phạm Văn Thanh – Giám đốc Sở Y tế tỉnh cho rằng: Hiện ngành Y tế đã có Đề án tuyển dụng trình hội đồng phê duyệt. Cán bộ chuyên trách dân số xã đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện công tác DS- KHHGĐ, là những người “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng” công việc nhiều nhưng phụ cấp quá ít ỏi. Thực tế, trong những năm qua (từ năm 2008 đến nay) đã có gần 220 người bỏ việc giữa chừng. Trong bối cảnh hiện nay, công tác DS-KHHGĐ đang đặt ra nhiều thách thức bởi sự biến động cán bộ chuyên trách dân số gây ra những hệ lụy xấu.

Trả lời câu hỏi của đại biểu Lê Thị Tám (huyện Thanh Chương) về giải pháp thực hiện chính sách DS- KHHGĐ ở các vùng đặc thù (vùng biển, vùng công giáo, vùng dân tộc thiểu số), ông Phạm Văn Thanh chia sẻ: Cần tiếp tục tăng cường Chiến dịch truyền thông, cung cấp các dịch vụ DS/chăm sóc SKSS ở các địa phương có mức sinh cao; tăng cường vai trò của các tổ chức xã hội trong việc nâng cao nhận thức cho người dân, đặc biệt là Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội nông dân...Việc tư vấn cần bài bản, có trọng điểm.

Bên cạnh giải pháp cho các vùng đặc thù, Giám đốc Sở Y tế cũng đã đưa ra những nhóm giải pháp chung nhằm cải thiện công tác DS- KHHGĐ trên địa bàn tỉnh thời gian tới. Cụ thể: Tích cực tham mưu cấp ủy, chính quyền trong việc lãnh đạo các ngành, các tổ chức đoàn thể... thực hiện nghiêm chính sách DS- KHHGĐ. Tăng cường cam kết mạnh mẽ của các cơ quan, ban ngành trong hệ thống chính trị. Đặc biệt nêu cao vai trò gương mẫu của đảng viên, cán bộ trong thực hiện chính sách DS- KHHGĐ, để đây là nhân tố tích cực thúc đẩy việc tuyên truyền vận động người dân thực hiện cuộc vận động.

Tham mưu cấp uỷ, chính quyền các cấp đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Nghị quyết số 20 NQ/TU ngày 26/6/2009 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về tiếp tục đẩy mạnh công tác DS- KHHGĐ trong tình hình mới. Đồng thời tham mưu ban hành Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền thực hiện Nghị quyết số 20 NQ/TU ngày 26/6/2009 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ. Xây dựng, tham mưu UBND tỉnh ban hành và tổ chức thực hiện Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược Dân số/SKSS giai đoạn 2012 - 2015 trên địa bàn tỉnh. Tập trung củng cố và tăng cường ổn định tổ chức bộ máy, cán bộ làm công tác Dân số - KHHGĐ từ tỉnh đến cơ sở đảm bảo đủ mạnh để thực hiện các nhiệm vụ về Dân số - KHHGĐ. Tham mưu ban hành chính sách mới về Dân số – KHHGĐ trên địa bàn tỉnh (thay thế Nghị quyết số 122 của HĐND tỉnh và Quyết định số 105 của UBND tỉnh về quy định một số chế độ, chính sách Dân số -KHHGĐ trên địa bàn tỉnh). Tham mưu Nghị quyết của HĐND tỉnh về sắp xếp, bố trí định biên và tuyển dụng cán bộ chuyên trách Dân số – KHHGĐ trở thành viên chức y tế tại xã, phường, thị trấn. Tập trung đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền vận động với nhiều hình thức, cách làm, đa dạng hóa các nội dung phù hợp với mục tiêu, đối tượng, vùng miền. Tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn với các ban, ngành, đoàn thể, các lực lượng xã hội trong việc đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, xây dựng mô hình mới thực hiện các chủ trương, chính sách mới về công tác DS- KHHGĐ.
 

Sau 3 ngày làm việc, kỳ họp HĐND tỉnh đã thông qua 11 Nghị quyết, trong đó có nghị quyết về sắp xếp, bố trí, định biên và tuyển dụng cán bộ chuyên trách dân số, kế hoạch hoá gia đình trở thành viên chức y tế tại xã, phường, thị trấn và Nghị quyết về chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

 
Hồ Hà

GỬI Ý KIẾN BẠN ĐỌC