Thứ Sáu, 15/11/2019 10:25 (GTM +7)
Hà Nội
23°C / 22-25°C

Mức sinh thấp đã đẩy nhanh quá trình già hóa dân số ở Việt Nam

Thứ ba, 11:22 AM 30/11/2021 | Dân số

GiadinhNet - Mức sinh ở một số khu vực đang giảm xuống rất thấp khiến tốc độ già hóa dân số tăng nhanh… đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác dân số hiện nay.

Việt Nam đang đứng trước thực trạng mức sinh khác biệt đáng kể giữa các vùng miền. Càng khu vực khó khăn, mức sinh càng cao, có nơi rất cao. Tại các đô thị, kinh tế xã hội phát triển, mức sinh đã xuống thấp, có nơi rất thấp.

Là đầu tàu kinh tế, song TP Hồ Chí Minh cũng là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước - 1,53 con (năm 2020). Tình trạng này diễn ra vài năm trở lại đây và nhiều cặp vợ chồng trẻ không có nhu cầu sinh con thứ hai. Theo Chi cục Dân số KHHGĐ TP Hồ Chí Minh, khi cán bộ dân số đi vận động người dân sinh đủ 2 con, nhiều cặp vợ chồng đã thẳng thắn chia sẻ, họ ngại sinh con thứ hai vì áp lực kinh tế, việc làm và nhà ở. Tương tự, tại Hà Nội, cũng có nhiều cặp vợ chồng trẻ chỉ sinh một con do chịu áp lực về kinh tế, hoặc cũng có người ngại sinh con thứ hai.

Nơi có mức sinh thấp tiếp tục có xu hướng giảm sâu và ngày càng lan rộng. Trong 21 tỉnh, thành có mức sinh thấp chủ yếu là các tỉnh, thành ở phía Nam, trong đó có một số tỉnh mức sinh rất thấp như khu vực Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, duyên hải miền Trung.

Mức sinh thấp liên tục trong nhiều năm tại các tỉnh thành này sẽ dẫn đến một hệ lụy nghiêm trọng đó là già hóa dân số nhanh dẫn đến thiếu hụt lực lượng lao động, ảnh hưởng đến an sinh xã hội.

Từ năm 2007, Việt Nam đã bước vào thời kỳ cơ cấu "dân số vàng". Với cơ cấu dân số này, là cơ hội "vàng" để nước ta có được lực lượng lao động trẻ dồi dào trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế 2010-2020. Tuy nhiên, sau giai đoạn dân số "vàng" sẽ bước sang giai đoạn dân số "già". Việt Nam nằm trong số 10 nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới.

Tại Việt Nam, người cao tuổi gia tăng cả về số người và tỉ lệ trong dân số. Trong giai đoạn 2009- 2019, người cao tuổi gia tăng từ 7,45 triệu lên 11,41 triệu. Sẽ chỉ mất không tới 20 năm, tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên tăng từ 7% lên 14%.

Già hóa dân số khiến cho người cao tuổi phải đối mặt với nhiều bệnh tật mạn tính, có nguy cơ tàn phế, đòi hỏi các biện pháp trợ giúp thích hợp. Chi phí y tế cho người già cao gấp 7-10 lần người trẻ vì người người cao tuổi sử dụng đến 50% tổng lượng thuốc.

Mức sinh thấp dẫn đến già hóa dân số không chỉ đặt Việt Nam trước thách thức liên quan đến chăm sóc sức khỏe người cao tuổi mà còn ảnh hưởng nghiệm trọng đến nguồn cung lao động.

Mức sinh thấp đã đẩy nhanh quá trình già hóa dân số ở Việt Nam - Ảnh 1.

Già hóa dân số đặt Việt Nam trước nhiều thách thức liên quan đến chăm sóc sức khỏe cũng như nguồn cung lao động.

Theo ước tính của Tổng cục Thống kê, đến năm 2038, nhóm dân số từ 60 tuổi trở lên khoảng hơn 21 triệu người, chiếm 20% tổng dân số, nghĩa là trong năm người sẽ có một người cao tuổi .

Đến năm 2039, dự báo số lượng người cao tuổi ở Việt Nam sẽ vượt quá số lượng trẻ em. Bên cạnh đó, dân số trong độ tuổi lao động bắt đầu giảm và sự biến động này sẽ có tác động xấu đến phát triển kinh tế.

Nếu tính riêng trong một số phân nhóm dân số: 7,7 triệu người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn (chiếm 67,16%%)1 dù có dấu hiệu theo xu hướng giảm, tỷ lệ người cao tuổi thuộc hộ nghèo khoảng 25% (năm 2016), tỷ lệ người cao tuổi thuộc hộ nghèo đa chiều chiếm 23,2% (năm 2017), và năm 2019, tỷ lệ người cao tuổi sống trong các hộ nghèo là 7,4%.

Tỷ lệ người cao tuổi sống trong hộ nghèo cao gần gấp đôi mức trung bình của cả nước năm 2020 đặt ra câu hỏi: "Liệu việc chăm sóc cho người cao tuổi có phải đã trở thành một gánh nặng chi phí, góp phần làm tăng tình trạng nghèo của hộ gia đình có người cao tuổi?".

Hiện Việt Nam vẫn chưa thoát khỏi thu nhập trung bình (nếu nhanh thì cũng phải mất ít nhất 15 năm nữa để thành quốc gia có thu nhập cao) và đang trong giai đoạn phát triển kinh tế nên khó mà xây dựng một hệ thống an sinh xã hội, chăm sóc người cao tuổi tốt, phù hợp với tình hình dân số như dự báo.

Mặt khác, Việt Nam đang trong quá trình phát triển, áp lực tài chính, thời gian làm việc tăng sẽ gây ra tâm lí ngại sinh đẻ mức sinh cũng đến giới hạn rồi và sẽ giảm nhanh chóng nếu không có các biện hỗ trợ kinh tế…

Vì vậy việc cần làm bây giờ là làm chậm lại quá trình già hóa bằng mọi cách trước khi ta có tiềm lực đủ để chống lại nó. Để làm được điều này, Nhà nước cần có chiến lược truyền thông để đưa mức sinh thấp về mức sinh thay thế; tuyên truyền để thay đổi nhận thức "trọng nam khinh nữ", không lựa chọn giới tính thai nhi cũng như đẩy mạnh chương trình tầm soát trước sinh, sơ sinh để phát hiện, can thiệp và điều trị sớm các bệnh tật, giúp trẻ sinh ra phát triển bình thường, giảm thiểu số người tàn tật, thiểu năng trí tuệ trong cộng đồng...

Để thực hiện được các mục tiêu đặt ra, cần sự vào cuộc của các cấp ủy Đảng, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, đặc biệt là đẩy mạnh tuyên truyền vận động để người dân thay đổi nhận thức và hành vi, nâng cao chất lượng dân số trong tương lai.

H.L (th)
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Tags:
Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của chứng nôn nghén khi mang thai

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của chứng nôn nghén khi mang thai

Dân số - 16 giờ trước

Ốm nghén là nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng buồn nôn và nôn vào bất kể thời điểm nào trong ngày khi mang thai. Trong một số trường hợp, thai phụ phải đối mặt với hội chứng ốm nghén nặng, điều này có ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe thai phụ?

Cách chữa ngứa da mùa đông ở người cao tuổi

Cách chữa ngứa da mùa đông ở người cao tuổi

Dân số - 1 ngày trước

Theo Đông y, chứng ngứa da ở người cao tuổi phần nhiều do huyết hư, da dẻ khô táo nên mùa đông hay phát ngứa.

Thời điểm tốt nhất để quan hệ tình dục sau khi hết kinh nguyệt, nếu sớm hơn chị em có thể lãnh 4 hậu quả, nam giới cũng bị ảnh hưởng

Thời điểm tốt nhất để quan hệ tình dục sau khi hết kinh nguyệt, nếu sớm hơn chị em có thể lãnh 4 hậu quả, nam giới cũng bị ảnh hưởng

Dân số - 2 ngày trước

Theo các chuyên gia, quan hệ trong thời điểm kinh nguyệt có thể gây ra một số nguy cơ có hại cho sức khỏe. Vậy sạch kinh bao lâu thì quan hệ được?

Các triệu chứng nhiễm Omicron và ảnh hưởng của biến thể này đến quá trình mang thai

Các triệu chứng nhiễm Omicron và ảnh hưởng của biến thể này đến quá trình mang thai

Dân số - 3 ngày trước

Trong bối cảnh sự xuất hiện của biến thể Omicron, các nhà nghiên cứu đều cho rằng, tiêm chủng có tác dụng bảo vệ thai phụ và thai nhi chống lại COVID-19.

Tại sao người Nhật lại sống trường thọ bậc nhất thế giới: Có 2 món người Nhật ít ăn để sống thọ hơn, người Việt lại tiêu thụ nhiều

Tại sao người Nhật lại sống trường thọ bậc nhất thế giới: Có 2 món người Nhật ít ăn để sống thọ hơn, người Việt lại tiêu thụ nhiều

Dân số - 4 ngày trước

Có thể thấy bí quyết sống thọ của Nhật bắt nguồn từ việc "ăn ít hơn 2 loại thực phẩm", đáng tiếc đây đều là món mà chúng ta thường rất yêu thích.

Quai bị ở nam giới có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản?

Quai bị ở nam giới có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản?

Dân số - 5 ngày trước

Quai bị rất dễ lây lan trong cộng đồng, nhất là đối với trẻ em đặc biệt là trẻ trai. Biến chứng viêm tinh hoàn có thể dẫn tới teo tinh hoàn và vô sinh là điển hình khi mắc quai bị ở nam giới.

Thứ trưởng Bộ Y tế: Các địa phương cần chủ động, linh hoạt, phát huy vai trò để hoàn thành nhiệm vụ được giao

Thứ trưởng Bộ Y tế: Các địa phương cần chủ động, linh hoạt, phát huy vai trò để hoàn thành nhiệm vụ được giao

Dân số - 6 ngày trước

GiadinhNet - Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã nhấn mạnh như vậy tại Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác năm 2021 và triển khai nhiệm vụ năm 2022, do Tổng cục Dân số - KHHGĐ tổ chức sáng 13/1, tại Bộ Y tế.

Vaccine phòng COVID-19 có ảnh hưởng tới kinh nguyệt của phụ nữ như thế nào?

Vaccine phòng COVID-19 có ảnh hưởng tới kinh nguyệt của phụ nữ như thế nào?

Dân số - 6 ngày trước

Theo kết quả một nghiên cứu mới đây đăng trên Tạp chí Obstetrics & Gynecology, việc tiêm vaccine phòng COVID-19 có thể kéo dài tạm thời thời gian giữa các kỳ kinh nguyệt của phụ nữ.

Một số rối loạn tâm thần hậu COVID hay gặp

Một số rối loạn tâm thần hậu COVID hay gặp

Dân số - 1 tuần trước

SKĐS- Đại dịch COVID -19 chưa kết thúc, nhưng đã để lại vô số người bị rối loạn tâm thần. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số rối loạn tâm thần hay gặp trong đại dịch.

Thủ dâm: Từ sự kỳ thị tới những thông điệp sai lầm về đạo đức và y khoa

Thủ dâm: Từ sự kỳ thị tới những thông điệp sai lầm về đạo đức và y khoa

Dân số - 1 tuần trước

Trong xã hội ngày nay, câu chuyện về thủ dâm thường được đem ra giễu cợt, hoặc với nhiều người thì đó là một câu chuyện vô cùng nhạy cảm, dùng để răn dạy con trẻ đừng sa đọa vào hành vi này. Điều này bắt nguồn từ quá khứ sai lầm.

Top