Thứ Sáu, 15/11/2019 10:25 (GTM +7)
Hà Nội
23°C / 22-25°C

Duy trì mức sinh hợp lý giúp Việt Nam kéo dài thời kỳ dân số "vàng"

Thứ tư, 4:41 PM 16/12/2020 | Dân số

GiadinhNet - Theo các chuyên gia, duy trì mức sinh thay thế, giảm chênh lệch mức sinh giữa các vùng, địa phương sẽ góp phần ổn định quy mô dân số, nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực cho phát triển bền vững.

Năm 2006, Việt Nam đã đạt và duy trì mức sinh thay thế từ đó đến nay. Bắt đầu từ năm 2007, Việt Nam chính thức bước vào thời kỳ cơ cấu "dân số vàng". Dân số nước ta vừa bắt đầu bước vào thời kỳ "dân số vàng" vào năm 2006 thì chưa đầy 5 năm sau (2011) đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số khi tỉ trọng nhóm dân số 65 tuổi trở lên chiếm 7%. Việt Nam là một trong số những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới.

13 năm qua, bằng nhiều nỗ lực, Việt Nam duy trì được mức sinh thay thế trên toàn quốc, tức là số con trung bình của mỗi bà mẹ (trong độ tuổi sinh đẻ) từ 2,0-2,1 con. 

Dù đã duy trì thành công, nhưng nhiều chuyên gia nhận định, mức sinh này không bền vững, nghĩa là nếu không có các giải pháp, chương trình can thiệp, không có sự quan tâm, đầu tư, chỉ đạo, thì Việt Nam có thể tuột mất mức sinh lý tưởng trên toàn quốc này. 

Cùng đó, dù khống chế được tốc độ gia tăng dân số nhưng đến nay "bức tranh" về mức sinh của nước ta có những "mảng màu" khác biệt, thể hiện rõ sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng. Hiện nay, 4/6 vùng trên mức sinh thay thế bao gồm: Trung du miền núi phía Bắc là 2,48 con, Bắc Trung Bộ, duyên hải miền trung là 2,30 con, Tây nguyên 2,32 con, Đồng bằng sông Hồng 2,29 con. 2/6 vùng còn lại thì dưới mức sinh thay thế gồm Đồng bằng sông Cửu Long là 1,74 con và Đông Nam Bộ là 1,50 con. Chênh lệch giữa mức sinh vùng cao nhất (Trung du miền núi phía Bắc) và vùng thấp nhất (Đông Nam bộ) là 0,98 con.

Ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số (Bộ Y tế), cho biết tính tổng tỷ suất sinh (TFR) trung bình năm năm gần đây, có 33 tỉnh có mức sinh hơn 2,2 con; 21 tỉnh có mức sinh dưới hai con và chỉ có chín tỉnh, thành phố có mức sinh xung quanh mức sinh thay thế (từ 2 đến 2,2 con). Chênh lệch mức sinh giữa nơi cao nhất và nơi thấp nhất là 1,57 con, trong đó cao nhất Hà Tĩnh là 2,9 con, thấp nhất TP Hồ Chí Minh là 1,33 con.

Duy trì mức sinh hợp lý giúp Việt Nam kéo dài thời kỳ dân số vàng - Ảnh 1.

Những công nhân, lao động lành nghề, vững về chuyên môn là lực lượng sản xuất ra của cải vật chất cho đất nước.


Nơi có mức sinh thấp tiếp tục có xu hướng giảm sâu và ngày càng lan rộng. Trong 21 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp, có một số tỉnh mức sinh ở mức rất thấp, tập trung ở khu vực Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và duyên hải miền Trung, có quy mô dân số là 37,9 triệu người chiếm khoảng 39,4% dân số cả nước. 

Trong khi đó, xu hướng mức sinh tăng cao trở lại sau khi đạt mức thay thế đã xuất hiện ở nhiều tỉnh tại vùng Trung du miền núi phía Bắc, Bắc Trung bộ. Hiện có 33 tỉnh có mức sinh cao, quy mô dân số là 39,8 triệu người, chiếm 41,4% dân số cả nước. Nhiều tỉnh ở nhóm này có điều kiện kinh tế - xã hội còn rất khó khăn, chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế.

Sự "xáo trộn" trong "bảng xếp hạng" mức sinh của các tỉnh, vùng/miền liên tục thay đổi theo từng năm, tính theo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở, hay các thống kê chuyên ngành. 

Tổng cục trưởng Nguyễn Doãn Tú đánh giá mức sinh thấp kéo dài sẽ để lại nhiều hệ lụy như già hóa dân số nhanh, thiếu hụt lao động. Nhưng nếu để mức sinh cao, quy mô dân số lớn, cũng ảnh hưởng nhiều đến sự đầu tư nâng cao chất lượng dân số, giải quyết việc làm, chăm sóc sức khoẻ nhân dân, giáo dục, làm tăng khoảng cách phát triển và chất lượng cuộc sống của nhân dân của các địa phương này so với các khu vực khác... Điểm chung của việc nếu để mức sinh quá thấp hay quá cao là đều ảnh hưởng đến an sinh xã hội, tác động rất lớn đến phát triển bền vững đất nước. 

Để kéo dài và phát huy lợi thế của cơ cấu "dân số vàng" cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Đó là, duy trì mức sinh hợp lý nhằm kéo dài thời gian cơ cấu "dân số vàng", làm chậm quá trình "già hóa dân số". Nước ta đang trong ngưỡng già hóa dân số, nhưng thời kỳ "dân số vàng" vẫn còn kéo dài đến giai đoạn 2037 - 2040. Để giữ vững cơ cấu "dân số vàng" thì việc duy trì mức sinh thay thế vẫn là giải pháp hữu hiệu nhất. Đây cũng là cơ hội để tăng cường đầu tư, nâng cao chất lượng dân số, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. 

Theo GS. Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội, Việt Nam cần chớp lấy thời cơ “dân số vàng” để cải thiện năng suất lao động, vì cơ hội này sẽ không quay trở lại, nếu có phải ít nhất 100 - 200 năm sau. Với tổng số dân Việt Nam khoảng 96,2 triệu người, hiện nay số người trong độ tuổi lao động ở nước ta đã trên 64 triệu người. Đây là dư lợi lớn của “dân số vàng” cho tăng trưởng kinh tế. Hơn nữa, với khoảng một nửa dân số trong độ tuổi lao động dưới 34 tuổi là thuận lợi cho việc tiếp thu khoa học, kỹ thuật và linh hoạt trong chuyển đổi nghề.

Ngày 28/4/2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 588/QĐ-TTg phê duyệt "Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030". Quyết định này đề ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030, tăng 10% tổng tỷ suất sinh ở các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có dưới 2 con); giảm 10% tổng tỷ suất sinh ở các tỉnh, thành phố có mức sinh cao; đồng thời duy trì kết quả ở những tỉnh, thành phố đã đạt mức sinh thay thế.

Các chuyên gia nhận định, chính sách dân số mới này của Việt Nam là cơ hội để trong tương lai, Việt Nam sẽ có một thế hệ lao động mới, kéo dài cơ cấu dân số vàng, bảo đảm nguồn lực cho phát triển đất nước.

Q.An


Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
4 “thủ phạm” khiến vùng kín bị thâm đen, chị em muốn khắc phục hãy ghi nhớ 5 điều

4 “thủ phạm” khiến vùng kín bị thâm đen, chị em muốn khắc phục hãy ghi nhớ 5 điều

Dân số - 9 giờ trước

Trước hết hãy cùng “điểm mặt” những “thủ phạm” khiến vùng kín của chị em bị thâm đen, xỉn màu để từ đó có biện pháp khắc phục hiệu quả nhất.

Vì sao sử dụng bao cao su khi làm 'chuyện ấy' mà vẫn có thai?

Vì sao sử dụng bao cao su khi làm 'chuyện ấy' mà vẫn có thai?

Dân số - 1 ngày trước

Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục giúp cho phòng ngừa những bệnh lây nhiễm qua đường tình dục và cũng là biện pháp tránh thai an toàn. Nhưng việc sử dụng bao cao su có thực sự an toàn và không có tác dụng phụ?

Sau khi mắc COVID-19, những người trên 50 tuổi có thể đối mặt với các vấn đề về vận động

Sau khi mắc COVID-19, những người trên 50 tuổi có thể đối mặt với các vấn đề về vận động

Dân số - 2 ngày trước

Nghiên cứu mới cho thấy rằng mắc COVID-19 ở mức độ nhẹ cũng gây ảnh hưởng lâu dài đến vận động và hoạt động ở người lớn tuổi.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của chứng nôn nghén khi mang thai

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của chứng nôn nghén khi mang thai

Dân số - 3 ngày trước

Ốm nghén là nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng buồn nôn và nôn vào bất kể thời điểm nào trong ngày khi mang thai. Trong một số trường hợp, thai phụ phải đối mặt với hội chứng ốm nghén nặng, điều này có ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe thai phụ?

Cách chữa ngứa da mùa đông ở người cao tuổi

Cách chữa ngứa da mùa đông ở người cao tuổi

Dân số - 4 ngày trước

Theo Đông y, chứng ngứa da ở người cao tuổi phần nhiều do huyết hư, da dẻ khô táo nên mùa đông hay phát ngứa.

Thời điểm tốt nhất để quan hệ tình dục sau khi hết kinh nguyệt, nếu sớm hơn chị em có thể lãnh 4 hậu quả, nam giới cũng bị ảnh hưởng

Thời điểm tốt nhất để quan hệ tình dục sau khi hết kinh nguyệt, nếu sớm hơn chị em có thể lãnh 4 hậu quả, nam giới cũng bị ảnh hưởng

Dân số - 5 ngày trước

Theo các chuyên gia, quan hệ trong thời điểm kinh nguyệt có thể gây ra một số nguy cơ có hại cho sức khỏe. Vậy sạch kinh bao lâu thì quan hệ được?

Các triệu chứng nhiễm Omicron và ảnh hưởng của biến thể này đến quá trình mang thai

Các triệu chứng nhiễm Omicron và ảnh hưởng của biến thể này đến quá trình mang thai

Dân số - 5 ngày trước

Trong bối cảnh sự xuất hiện của biến thể Omicron, các nhà nghiên cứu đều cho rằng, tiêm chủng có tác dụng bảo vệ thai phụ và thai nhi chống lại COVID-19.

Tại sao người Nhật lại sống trường thọ bậc nhất thế giới: Có 2 món người Nhật ít ăn để sống thọ hơn, người Việt lại tiêu thụ nhiều

Tại sao người Nhật lại sống trường thọ bậc nhất thế giới: Có 2 món người Nhật ít ăn để sống thọ hơn, người Việt lại tiêu thụ nhiều

Dân số - 6 ngày trước

Có thể thấy bí quyết sống thọ của Nhật bắt nguồn từ việc "ăn ít hơn 2 loại thực phẩm", đáng tiếc đây đều là món mà chúng ta thường rất yêu thích.

Quai bị ở nam giới có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản?

Quai bị ở nam giới có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản?

Dân số - 1 tuần trước

Quai bị rất dễ lây lan trong cộng đồng, nhất là đối với trẻ em đặc biệt là trẻ trai. Biến chứng viêm tinh hoàn có thể dẫn tới teo tinh hoàn và vô sinh là điển hình khi mắc quai bị ở nam giới.

Thứ trưởng Bộ Y tế: Các địa phương cần chủ động, linh hoạt, phát huy vai trò để hoàn thành nhiệm vụ được giao

Thứ trưởng Bộ Y tế: Các địa phương cần chủ động, linh hoạt, phát huy vai trò để hoàn thành nhiệm vụ được giao

Dân số - 1 tuần trước

GiadinhNet - Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã nhấn mạnh như vậy tại Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác năm 2021 và triển khai nhiệm vụ năm 2022, do Tổng cục Dân số - KHHGĐ tổ chức sáng 13/1, tại Bộ Y tế.

Top