Thứ Sáu, 15/11/2019 10:25 (GTM +7)
Hà Nội
23°C / 22-25°C

Đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Văn: Những thử thách đối với thí sinh có thể nằm ngoài văn chương

Thứ bảy, 10:42 AM 26/12/2020 | Xã hội

GiadinhNet - “Tôi cho rằng đề Văn năm nay, rằng hay thì thật là hay, nhưng xem ra vẫn là thử thách với không ít học trò, và oái oăm là những thử thách có thể nằm ngoài văn chương” - TS Trịnh Thu Tuyết nhận định.

Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2020 - 2021 do Bộ GD&ĐT tổ chức diễn ra từ 25 đến 27/12 với 12 môn thi. Tại môn Ngữ văn có 489 thí sinh tham dự, kết thúc môn thi này nhiều người dành sự quan tâm đến đề thi bởi môn thi này hàng năm có đề thi được đánh giá khó và đòi hỏi năng lực của học sinh mới có thể hoàn thành.

Nhận định về đề thi Ngữ văn, TS Trịnh Thu Tuyết (nguyên Giáo viên Tổ Ngữ văn, trường THPT Chu Văn An, Hà Nội) cho rằng, nhìn tổng thể, đề thi học sinh giỏi Quốc gia năm học 2020 – 2021 có một "tứ" hay: câu nghị luận xã hội khẳng định vai trò sâu xa, cội nguồn, gốc rễ của các giá trị (đặc biệt là giá trị văn hóa, tinh thần) thuộc về dân tộc; Câu nghị luận văn học đặt ra vấn đề về giá trị phổ quát lớn lao mang tầm nhân loại của văn chương (cũng là một giá trị thuộc bình diện văn hóa, tinh thần).

Câu nghị luận xã hội sẽ là một trong số rất nhiều yếu tố quan trọng giúp đạt được những giá trị mà câu nghị luận văn học đặt ra - bởi như chính Nguyễn Minh Châu đã nói: "Hãy đi đến tận cùng của cái ta, ta sẽ gặp được nhân loại"! Câu nghị luận xã hội yêu cầu học sinh suy ngẫm và bàn luận về ý kiến của Xuân Diệu: "Không đứng vào dân tộc, như cây không đứng vào đất, làm gì có sức chắc chắn để phát triển cho đến tận cùng".

Đặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng như ngày nay, đây là vấn đề thiết thực, cần thiết với nhận thức và nhân cách cá nhân, đặc biệt quan trọng với sự phát triển của mỗi con người cũng như toàn thể xã hội. Khi khái niệm "dân tộc" gắn liền với những giá trị truyền thống tốt đẹp thì vấn đề đặt ra trong đề bài càng thiết thực, nhất là trong thời kì hội nhập,  xu hướng sùng ngoại ở các giá trị vật chất hay tinh thần đang có khuynh hướng cực đoan, thái quá, làm băng hoại các giá trị nền tảng của dân tộc.

Cũng theo TS Tuyết, đề bài hoàn toàn có thể giúp học trò mở ra những suy ngẫm tích cực và mới mẻ về điểm giao cắt, thậm chí tương đồng của các giá trị, từ dân tộc, truyền thống tới quốc tế, hiện đại và tìm ra hướng đi cho mình.

Đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Văn: Những thử thách đối với thí sinh có thể nằm ngoài văn chương - Ảnh 1.

Đề thi Ngữ văn kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2020 - 2021. Ảnh internet


"Điều tôi hơi gợn trong câu nghị luận xã hội chính là cách diễn đạt khá "nghệ sĩ" của Xuân Diệu ở cụm từ: "… đứng vào dân tộc" - đây cũng là chi tiết chúng ta nên quan tâm khi chọn ngữ liệu bàn luận, ví như trong một đề thi tuyển sinh lớp 10 chuyên văn gần đây, đề đưa ra quan niệm khá cực đoan, siêu hình khi dùng hai khái niệm "nhan sắc" và "đức hạnh" để phân loại hai yếu tố không thể phân loại trong thơ là hình thức nghệ thuật và nội dung tư tưởng" - TS. Trịnh Thu Tuyết chia sẻ.

Đối với câu Nghị luận văn học, theo TS Tuyết, đề thi đề cập tới một vấn đề không mới, không khó của lý luận văn học là "tính nhân loại" của văn học. Hai quan niệm của Nam Cao và Nguyễn Minh Châu đều khá thống nhất, dẫu một người lập ngôn "đanh thép", người kia "khát khao, trăn trở"! Hầu như mọi nhà văn, khi đặt bút viết, đều nghĩ tới đang bắt đầu cho một "tác phẩm để đời"…, và niềm khao khát hướng tới một tác phẩm "vượt lên tất cả mọi bờ cõi và giới hạn", một tác phẩm trở thành "văn học của cả thiên hạ, của cả loài người" là khát khao của Vũ Như Tô, của Hộ, của mọi nghệ sĩ trên đời.

Vấn đề đặt ra trong đề bài là hay, là muôn đời, nhưng học trò cần xử lý vấn đề như thế nào cho khỏi rơi vào sự nhàm chán muôn đời, triển khai hệ thống ý như thế nào để vượt thoát khỏi khuôn mẫu lý thuyết, đưa bài văn của các em chạm vào được thực tế "cây đời" của văn chương bây giờ, lúc này, đó sẽ là những khó khăn không hề nhỏ. Bởi kể cả người lớn, khi cố gắng phân loại minh bạch các khái niệm về tính dân tộc, tính nhân loại, thậm chí tính giai cấp… cũng có thể còn e ngại "động chạm".

Số phận những tác phẩm đề cập tới những chủ đề mang nhân tính, hay nhân loại tính như tình yêu, nỗi đau, sự cô đơn, cái chết, những ảo giác, những khát khao… (Màu tím hoa sim - Hữu Loan, Tây Tiến - Quang Dũng, Nỗi buồn chiến tranh - Bảo Ninh…) có thể là minh chứng cho sự nhận thức hạn chế về tính nhân loại của văn học. "Văn học minh họa" một thời chưa xa (từ dùng của Nguyễn Minh Châu) sẽ rất khó có đất cho những giá trị muôn đời của nhân loại!

Thêm nữa, một tác phẩm "của cả thiên hạ, của cả loài người" không chỉ đề cập tới những chủ đề muôn thuở của loài người mà còn cần đạt tới một giá trị lớn lao, đích thực, về nội dung - đặt ra được vấn đề cho loài người, cho thiên hạ, vì văn chương không phải chỉ kể hay hát … cho người ta vui, buồn, mà còn phải khơi thức, bắt người ta suy nghĩ, tìm kiếm, đối chứng, phản biện…; về nghệ thuật - phải đạt tới ngưỡng của Cái Đẹp… Hai yêu cầu đó cần tầm vóc, và cũng lại là đẳng cấp của chính cộng đồng và cá nhân trong cộng đồng đó.

Quang Anh

Ngô Quang Huy
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Mưa dông, rét buốt ở miền Bắc bao giờ kết thúc, thời tiết khô ráo trở lại?

Mưa dông, rét buốt ở miền Bắc bao giờ kết thúc, thời tiết khô ráo trở lại?

Thời sự - 1 giờ trước

GiadinhNet - Mưa rét ở miền Bắc còn kéo dài tới ngày 22/1, sau đó trời hửng nắng.

Cô gái bị húc văng cả xe lẫn người khi đang đứng trên vỉa hè

Cô gái bị húc văng cả xe lẫn người khi đang đứng trên vỉa hè

Thời sự - 1 giờ trước

Đang lấy xe chuẩn bị rời đi, cô gái bất ngờ gặp tai bay vạ gió.

Tượng linh vật hổ đón xuân Nhâm Dần khiến ai cũng trầm trồ ở Thái Nguyên

Tượng linh vật hổ đón xuân Nhâm Dần khiến ai cũng trầm trồ ở Thái Nguyên

Thời sự - 2 giờ trước

Trang trí đón Xuân Nhâm Dần ở Thành phố Thái Nguyên là hai tượng hổ với những nét thần thái, oai hùng nhưng mềm mại, duyên dáng khiến người dân Việt Bắc trầm trồ.

Chặn đầu xe định ăn vạ, thanh niên bị tát cho ngẩn người, CSGT "hốt" đi nhanh chóng

Chặn đầu xe định ăn vạ, thanh niên bị tát cho ngẩn người, CSGT "hốt" đi nhanh chóng

Thời sự - 5 giờ trước

Hành động khó hiểu của nam thanh niên khiến tài xế xe không giữ được bình tĩnh.

Đức phó Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thích Thanh Đàm viên tịch

Đức phó Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thích Thanh Đàm viên tịch

Thời sự - 7 giờ trước

Sau 98 năm trụ thế, hạ lạp 78 năm, Đại lão Hòa thượng Thích Thanh Đàm - Đức phó Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã viên tịch. Lễ tang được tổ chức tại chùa Hòa Lạc, tỉnh Ninh Bình.

Tin sáng 20/1: Phải cho trẻ em trở lại trường, nếu không chúng ta có lỗi; hình ảnh bất ngờ ở sân bay Tân Sơn Nhất ngày cận Tết

Tin sáng 20/1: Phải cho trẻ em trở lại trường, nếu không chúng ta có lỗi; hình ảnh bất ngờ ở sân bay Tân Sơn Nhất ngày cận Tết

Thời sự - 9 giờ trước

GiadinhNet - Nhiều chuyên gia Y tế cho rằng, không thể chờ đợi thêm nữa, đây là thời điểm phù hợp để đưa trẻ em trở lại trường học; Chiều 19/1 (nhằm ngày 17 tháng Chạp), sân bay Tân Sơn Nhất hành khách đổ về đông bất ngờ, xếp hàng dài chờ làm thủ tục bay.

Nam thanh niên tử vong trong phòng trọ nghi do 'bế tắc' tiền bạc, gia đình từ chối giám định pháp y

Nam thanh niên tử vong trong phòng trọ nghi do 'bế tắc' tiền bạc, gia đình từ chối giám định pháp y

Thời sự - 9 giờ trước

Chiều 19/1, trao đổi với PV Infonet về vụ nam thanh niên 25 tuổi tử vong trong phòng trọ ở phường Dịch Vọng Hậu, Công an quận Cầu Giấy (Hà Nội) cho biết lực lượng chức năng đã bàn giao thi thể nạn nhân cho gia đình tiến hành mai táng.

Chàng trai than thở "Không biết Tết âm DỊCH thế nào", ai ngờ tự nhiên bị chê trình kém, nhận về 1 câu Tiếng Anh gây "muối mặt"

Chàng trai than thở "Không biết Tết âm DỊCH thế nào", ai ngờ tự nhiên bị chê trình kém, nhận về 1 câu Tiếng Anh gây "muối mặt"

Giáo dục - 10 giờ trước

Câu trả lời trong đoạn tin dưới đây sẽ khiến bạn "cười ra nước mắt" vì sự hiểu lầm trong Tiếng Anh dẫn đến cuộc trò chuyện bế tắc ngay lập tức.

Hình ảnh bất ngờ ở sân bay Tân Sơn Nhất ngày cận Tết

Hình ảnh bất ngờ ở sân bay Tân Sơn Nhất ngày cận Tết

Thời sự - 20 giờ trước

Tại sân bay Tân Sơn Nhất, hành khách rồng rắn xếp hàng trước quầy làm thủ tục các hãng hàng không để về quê đón Tết Nhâm Dần 2022.

Tai nạn thương tâm cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, 2 người tử vong

Tai nạn thương tâm cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, 2 người tử vong

Xã hội - 21 giờ trước

GiadinhNet - Cú va chạm mạnh khiến 2 người trên xe ô tô tải BKS 88C-113.87 bị tử vong và phương tiện hư hỏng.

Top