Chưa triển khai trên diện rộng, mới chỉ có 3 quận huyện của Hà Nội áp dụng mẫu Chứng minh thư nhân dân(CMT) mới.
CMT mới được làm bằng nhựa, in hai mặt, một mặt là thông tin cá nhân như thường thấy, sự cải tiến nằm ở một mã vạch được tích hợp, trên đó có các thông tin mà cơ quan quản lý, với thiết bị riêng biệt mới đọc được. Mặt phía sau-đây cũng chính là vấn đề đáng để bàn- sẽ có thông tin về cha mẹ của người được cấp CTM. Thời hạn sử dụng của giấy này không đổi, vẫn là 15 năm, nghĩa là một người trong đời sẽ phải có vài lần đi cấp đổi cái giấy chứng nhận quan trọng bậc nhất với bản thân mình.
Chủ trì việc cấp mẫu CTM mới là Bộ Công an, và theo đây thì có khoảng hơn 60 triệu người sẽ phải cấp đổi CMT mới, số tiền tiêu tốn cho việc này lên tới cả ngàn tỉ đồng. Tạm chưa bàn đến chuyện đổi giấy tốn nghìn tỉ có đáng hay không? Ở đây, chúng tôi xin bàn đến các thông tin được thể hiện trên cái giấy này.
Có thể thấy ngay được sự không hợp lý khi mà người ta bắt buộc đưa tên cha, mẹ trên đó. Đầu tiên, đây là giấy để xác thực về một cá nhân, mà như thế, đưa đến tên cha, mẹ là không cần thiết. Thậm chí nếu chiểu theo Luật Dân sự, quyền riêng tư của người dân đã bị vi phạm. Thứ nữa, vì giấy có hạn 15 năm, hết hạn thì đi đổi, vậy một người 80 tuổi nếu đi đổi giấy, tên cha mẹ của họ có cần phải đưa lên CMT nữa không? Còn hàng triệu người khác, cha mẹ của họ đã mất, nay mỗi lần cầm đến cái CMT, lại một lần nhắc nhớ đến nỗi đau chia lìa...
Lại nữa, có nhiều người không biết cả cha lẫn mẹ từ khi lọt lòng, hoặc chỉ biết mẹ mà không biết cha, hoặc vì nhiều lý do nên không thể ghi tên cha, tên mẹ? Vậy, trên cái CMT của họ sẽ khuyết thiếu, danh dự cá nhân của họ ai đảm bảo đây?
Còn hàng trăm lý do dẫn chứng cho sự bất tiện, bất hợp lý đến vô lý của đưa tên cha mẹ trên CMT. Song bên cạnh đó cũng có nhiều thông tin hữu ích mà ai nấy cũng muốn có trên CMT, mà cụ thể là thông tin về nhóm máu của người sở hữu giấy. Bộ Công an, cơ quan triển khai mẫu CMT mới cho rằng đưa tên cha mẹ lên CMT là để tiện so sánh và xác định một cá nhân cụ thể, song chỉ vì một lý do này, thực là không thuyết phục, hàng chục thông tin khác trên giấy ấy đã giúp định danh rất rõ rồi, nhầm làm sao được?
Hiện tại, dù chậm chễ so với yêu cầu, nhưng cấp mới CMT mới chỉ thí điểm, vẫn còn kịp sửa. Song nếu biết hỏi dân trước khi làm thì mọi việc đã tốt đẹp và thuận lợi, giảm tốn phí hơn rồi.
Sông Hồng