Ngày 9 Tháng 10, 2013 | 03:06 PM

Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp

Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp
  MỚI NHẤT

GiadinhNet - 2000 ngày thực hiện bộ phim tài liệu về Đại tướng trong thời điểm Người sống và hoạt động cách mạng ở Cao Bằng – Bắc Cạn - Bắc Thái Nguyên, đạo diễn Đường Minh Giang đã có được không biết bao nhiêu kỷ niệm đẹp đẽ, đầy xúc động về tướng Giáp và tình cảm người dân vùng cao dành cho Người.

Xuất phát từ lòng tôn kính và ngưỡng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đạo diễn – diễn viên Đường Minh Giang đã bỏ ra hơn 2000 ngày để nghiên cứu và khởi quay bộ phim tài liệu về Đại tướng trong thời điểm Người sống và hoạt động cách mạng ở Cao Bằng – Bắc Cạn - Bắc Thái Nguyên. Trong suốt quá trình thực hiện bộ phim tài liệu này, đạo diễn Đường Minh Giang đã có được không biết bao nhiêu kỷ niệm đẹp đẽ, đầy xúc động về tướng Giáp và tình cảm người dân vùng cao dành cho Người.
 
Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp  1

Đại tướng Võ Nguyên Giáp cười hạnh phúc khi trở lại thăm bà con các dân tộc vùng cao

2000 ngày để có được 120 phút

Liên lạc với đạo diễn Đường Minh Giang để hẹn gặp phỏng vấn thì anh đang ở Bạc Liêu để làm phim phóng sự về nông thôn. Qua điện thoại, vị đạo diễn họ Đường ngẹn ngào không thể thốt nên lời vì anh đã không thể về Hà Nội để viếng Đại tướng lúc Người qua đời. Từ những mạch cảm xúc đó, những ký ức và kỷ niệm trong những lần anh được gặp và làm phim về Người lại hiện về như một thước phim chiếu chậm.

Bộ phim tài liệu do đạo diễn Giang thực hiện được đặt tên “Tướng Giáp với Cao Bằng”. Phim gồm 3 tập, mỗi tập có độ dài 40 phút. Tập 1 của phim tái hiện những tháng ngày Đại tướng Võ nguyên Giáp “bén duyên” với mảnh đất Cao Bằng và bắt tay vào gầy dựng cơ sở để đi vào hoạt động cách mạng theo đường lối của Bác Hồ. Tập 2 nói về những binh pháp, sách lược, tài năng và nhân cách… của Người khi ông sống giữa lòng quân dân trong những buổi đầu gầy dựng cơ sở. Những chiến thắng từ Phay Khắt, Nà Ngần… cho đến chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông (1947), chiến dịch Biên Giới (1950). Tập 3 nói về lên sự gắn bó thân thiết và đầy nghĩa tình giữa tướng Giáp với nhân dân Cao Bằng, giữa nhân dân Cao Bằng với tướng Giáp. Tình nghĩa này được tái hiện bằng những hình ảnh cảm động trong những lần tướng Giáp trở lại thăm Cao Bằng và bà con Cao Bằng xuống thủ đô thăm “bác Giáp”, “anh Văn”.
 
Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp  2

Mỗi lần trở lại nơi xưa, Đại tướng đều quan tâm, hỏi han từng người dân

Đạo diễn Giang cho biết, vốn đã ngưỡng mộ tướng Giáp từ khi còn bé nên anh đã ấp ủ sẽ làm một thước phim về Người. Thế rồi, vào năm 2004, trong một lần đọc sách, anh tình cờ đọc được câu nói của Người: “Cao Bằng là quê hương thứ hai của tôi”. Từ đó, anh quyết định phải đi tìm bằng được lời giải đáp cho câu hỏi: “Vì sao Đại tướng lại xem Cao Bằng là quê hương thứ hai của Người”.

Bắt tay vào thực hiện bộ phim tài liệu dài 3 tập kể trên đạo diễn Giang đã phải mất khá nhiều thời gian để tìm tài liệu và gặp gỡ các nhân chứng lịch sử sống cùng thời với Đại tướng. Sau khi lên kịch bản anh âm thầm cùng “chiến hữu” vác đồ nghề lên Cao Bằng để quay những thước phim đầu tiên. Địa điểm đầu tiên anh đặt chân đến chính là Tam Lọng, Kim Mã (sau này gộp lại thành xã Tam Kim) thuộc huyện Nguyên Bình của tỉnh Cao Bằng. Theo dòng lịch sử, đây là nơi đầu tiên Đại tướng Võ Nguyên Giáp được tổ chức cử về hoạt động cách mạng với bí danh là Văn. Và cũng chính nơi đây, dưới sự phát triển mạnh của các đội du kích, tự vệ… Bác Hồ đã ra chỉ thị cho Đại tướng thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân.
 
Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp  3

Đạo diễn Đường Minh Giang

Thoát chết nhờ đồng bào

Đại diễn Giang chia sẻ, có bắt tay vào thực hiện thước phim này anh mới hình dung được rõ nét những tháng ngày hoạt động cách mạng đầy gian khổ và nguy hiểm của vị Đại tướng lỗi lạc ở mảnh đất phên dậu tổ quốc. Và cũng chỉ khi được gặp những nhân chứng sống là những bà mế già, những người cựu chiến binh và cả những người trung niên từng được đích thân tướng Giáp dạy chữ… nghe họ kể về những kỷ niệm với tướng Giáp anh mới cảm hết cái tình của họ đối với Người.

Có những bà mế dù tóc đã bạc, mắt đã mờ, chân đã chậm… nhưng vẫn thuộc làu làu những bài thơ trong “Việt Minh ngũ tự kinh” vốn là 10 bài thơ lục bát nói về 10 chính sách Việt Minh do Bác Hồ sáng tác được tướng Giáp chuyển sang thể thơ 5 chữ bằng tiếng Tày để tuyên truyền cho đồng bào dễ hiểu. Có những ông cụ, tay chống gậy, răng rụng gần hết… vẫn nhớ như in kỷ niệm trong những lần nghe tướng Giáp giảng giải về làm cách mạng. Theo đó, một lần, sau khi nghe tướng Giáp giảng bài học về chính trị, có một đồng chí đến bên Người xin rút khỏi đội ngũ. Tướng Giáp hỏi nguyên nhân thì ông nói: “Tham gia Việt Minh gian khổ thế nào cũng chịu được, hy sinh tính mạng cũng không sợ… nhưng sợ học vì khó quá”. Thế là từ đó về sau, trong tất cả các bài giảng của mình, tướng Giáp đều chọn những vấn đề gần gũi, dễ hiểu để giảng giải cho bà con nghe.
 
Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp  4

Đại tướng đón nhận một món ăn quen thuộc của người dân dâng lên Người

Rồi không ít đồng bào, khi chia tay đoàn làm phim đã níu lấy tay của từng người trong đoàn làm phim khóc lấy khóc để. Và gửi lời nhờ chuyển đến Đại tướng rằng: “Mời bác Giáp lên thăm Cao Bằng vài ngày, ăn mèn mén hay rau rừng Dạ Hiến với đồng bào. Ở nhà sàn và uống rượu ngô rồi cùng bà con hát những làn điệu Lượn, Then… như những ngày Người còn sống với đồng bào”.

Bản thân đạo diễn Giang cũng được tướng Giáp kể cho nghe rất nhiều câu chuyện xúc động, thấm đẫm tình quân dân giữa Người với đồng bào vùng cao Cao Bằng.

“Năm 2004, khi sức khỏe của Người còn mạnh, tôi được Người tiếp riêng trong căn phòng trên tầng 2 của căn nhà 30 Hoàng Diệu. Phải nói, là một Đại tướng lừng danh thế giới nhưng Người có một cách sống thật giản dị và gần gũi. Tôi gọi người là Bác một cách thân mật và Người cũng gọi tôi là cháu. Hôm đó, chúng tôi nói chuyện với nhau hết gần một buổi và tôi phải quay tới 2 cuốn băng mới hết những gì ông nói.

Đặc biệt, mỗi khi kể lại những kỷ niệm với người dân Cao Bằng, tướng Giáp không khỏi bồi hồi xúc động. Người kể rằng, Người sống sót khỏi sự truy sát của thực dân Pháp là nhờ sự che chở và bảo vệ hết mực của đồng bào. Có một lần, “ngửi” thấy mùi của Việt Minh, thực dân Pháp điên khùng thực hiện khủng bố trắng. Chúng tìm đến nhà một gia đình người dân tộc Tày vì nghi nơi đó có chứa cán bộ cách mạng. Để bảo vệ tính mạng cho Người, gia đình đó đã dấu Người vào bồ đựng ngô rồi phủ ngô lên sau đó treo lên gác bếp. Thực dân Pháp và bọn Việt gian xộc vào, chúng dùng lưỡi lê đâm vào từng bồ ngô để kiếm tra nhưng may mắn không đâm trúng Người. Rồi cả những kỷ niệm Người được đồng bào dân tộc dạy cho biết được 3 thứ tiếng Tày, Mông và Dao Tiền trong quá trình sống chung với họ” – đạo diễn Giang nói.
 
Ký ức hơn 2000 ngày làm phim tài liệu về tướng Giáp  5

Dù đã cố kìm nén cảm xúc nhưng lần nào gặp lại người dân, Đại tướng vẫn xúc động trào dâng

Đạo diễn Giang kể thêm, tướng Giáp đã nhiều lần lên thăm lại Cao Bằng. Lần nào Người cũng phải kìm nén cảm xúc nhưng xúc động vẫn trào dâng không kìm nén được. Có lần tướng Giáp lên thăm Cao Bằng, có một bà mế gặp Người hỏi: “Có còn nhớ không?”. Người trả lời: “Tôi ăn cơm gần Tày, gần Dao và ở trên cao với gần Mông, gần Dao thì làm sao quên được”. Nói rồi tất cả bà con cùng Đại tướng òa lên khóc. Sở dĩ họ cảm động đến thế  bởi với họ, “bác Giáp” hay “anh Văn là người “bà con” rất đỗi thân thương mà lâu ngày họ mới gặp lại.

Bộ phim tài liệu “Tướng Giáp với Cao Bằng” hoàn thành vào năm 2010, đúng lúc Đại tướng vừa tròn 101 tuổi. Khi đạo diễn Giang đích thân mang cuốn băng đến nhà riêng để chiếu cho Người xem thì Người đã nhập viện 108 để điều trị vì sức khỏe đã yếu. Tuy nhiên, sau khi được người nhà mở cho xem người nhận xét: “Phim trung thành với lịch sử”. Còn những thành viên trong gia đình, từ phu nhân Bích Hà đến con trai út Võ Hoài Nam đều khen thước phim tài liệu này hết sức xúc động.

Được biết, mấy ngày qua, khi hay tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời, Đài Truyền hình Cao Bằng đã phát đi phát lại khá nhiều lần thước phim tài liệu này. Với họ, tướng Giáp vẫn là một “anh Văn” gần gũi và thân thiết mà lúc nào họ cũng mong được gặp lại để ngồi quây quần bên nhau ôn lại những bài thơ trong “Việt Minh ngũ tự kinh”, uống rượu ngô, ăn mèn mén, húp bát canh cải đắng mọc dại ở khé đá hoặc hát với nhau những khúc hát Lượn, Then bằng tiếng Tày, Nùng, Mông, Dao…

Hà Tùng Long

Báo Gia đìnhXã hội cập nhật tin tức trong ngày liên tục, mới nhất

GỬI Ý KIẾN BẠN ĐỌC