Ngày 1 Tháng 9, 2012 | 05:00 AM

Hào hùng 81 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh (2): Về “nơi đi đầu dậy trước

Hào hùng 81 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh (2): Về “nơi đi đầu dậy trước

GiadinhNet - Quá khứ đau thương nhưng hào hùng đã ghi dấu mốc son chói lọi trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931.

> Hào hùng 81 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh (1): Làng "Xô Viết"

Biểu tượng cho tình thần chiến đấu quật cường ở Tràng Kè.

Đã hơn 80 năm trôi qua, nhưng hình ảnh về những cuộc bắn giết đẫm máu của thực dân Pháp vẫn mãi còn hiển hiện trong tâm trí những người dân làng Mỹ Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An. Quá khứ đau thương nhưng hào hùng đã ghi dấu mốc son chói lọi trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931. Không phải vô cớ mà Mỹ Thành lại được mọi người gọi với cái tên "nơi đi đầu dậy trước".
 
"Địa chỉ đỏ" Cách mạng
 
Xứng danh vùng quê
Cách mạng

Từ năm 1419, Nguyễn Vĩnh Lộc, một vị tướng giỏi của Lê Lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã xây dựng ở Mỹ Thành một cứ địa vững chắc chống lại quân Minh. Trong phong trào Cần Vương kháng Pháp, nhân dân Mỹ Thành cũng tích cực tham gia dưới sự chỉ huy của Lĩnh Ngợi (Tấc Bảy), một tướng lĩnh nổi tiếng của Nguyễn Xuân Ôn...

Trong kháng chiến chống Mỹ, xã Mỹ Thành còn là nơi đùm bọc, giúp đỡ các cơ quan, đơn vị của tỉnh về sơ tán như: Trạm giao liên CT12A của Tỉnh đội Nghệ An, Trường trung cấp công nghiệp rừng ... cùng với các đơn vị bộ đội về đây xây dựng trận địa, tổ chức đánh trả quân thù.

Ngày 10/11/1930, tại làng Trụ Pháp, xã Mỹ Thành, Ban chấp hành Đảng bộ huyện Yên Thành được thành lập. Tiếp đến, đỉnh cao phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931. Mảnh đất này được biết đến là một trong những cái nôi Cách mạng Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Hơn 80 năm-Thời gian tương đối dài đối với cuộc đời con người, Mỹ Thành cũng như bao vùng quê cách mạng trên mảnh đất xứ Nghệ này, các nhân chứng sống của những ngày đầu đấu tranh Cách mạng ấy đã lần lượt qua đời. Những câu chuyện đã trở thành biểu tượng cho tinh thần đấu tranh bất khuất ở Mỹ Thành dần chỉ còn lưu lại trong sử sách, tài liệu.

Về Mỹ Thành, chúng tôi gặp ông Nguyễn Tài Thảo, một trong những người lớn tuổi ở vùng quê này kể về những tháng ngày hào hùng ấy. Ông Thảo năm nay 90 tuổi, là người chứng kiến cảnh đấu tranh và cả những đau thương mất mát người thân khi bị Thực dân Pháp bắt bớ bắn giết.

Ông Thảo kể: "Cao trào đấu tranh Cách mạng diễn ra vào khoảng tháng 7 năm 1930. Thuở ấy tôi gần 10 tuổi, tôi vẫn nhớ rất rõ hình ảnh cờ búa liềm tung bay trên các ngọn cây, mọi ngả đường, tiếng trống giục liên hồi, hàng trăm người tập trung tại đình Trụ Pháp rồi kéo nhau đi biểu tình...".

Sử làng Mỹ Thành có ghi lại rằng: "Hàng trăm quần chúng tổng Vân Tụ, khởi đầu từ Đông Yên, qua Ngọc Luật, Quảng Cư, Tràng Niên tập trung tại đình Trụ Pháp. Đoàn biểu tình đã bắt tên Kiểm Định (Bang tá Đông Yên) đi đầu để thị uy. Các đồng chí Tự vệ đỏ cầm cờ đi đầu bảo vệ đoàn biểu tình. Quần chúng từ Quốc lộ 7 rầm rộ tiến qua  tỉnh lộ 538. Dọc đường, đoàn biểu tình các làng Ngọc Thượng, Ngọc Hạ, Nam Thôn, Liên Trì, Điện Yên... nhập vào đoàn ngày càng đông. Quần chúng nhân dân với khí thế hùng dũng, vừa đi vừa hô vang các khẩu hiệu "Ủng hộ cách mạng tháng Mười Nga" đòi "Khất sưu, hoãn thuế", "Chống đế quốc, thực dân phong kiến khủng bố công nông Vinh - Bến thủy"...Khi đoàn biểu tình vừa tiến đến gần Cầu Dinh, bị tri huyện đưa lính Lê dương lên đàn áp làm chết một người, một số bị thương nặng. Cùng lúc ấy, đoàn biểu tình ở hạ huyện kéo đến cầu Muống bị giặc xả súng, làm nhiều người chết và bị thương nặng, cả 2 đoàn biểu tình được lệnh giải tán.

Ông Thảo bùi ngùi: Những năm 1930, quê ông rất đói. Nhiều vụ liền mất mùa, người dân sống trong cảnh thiếu ăn, thiếu mặc. Gia đình ông Thảo cũng không có cơm ăn, chỉ có khoai và một số rau củ sống qua ngày. Ngày đó bọn thực dân lại đẩy mạnh việc tăng sưu thuế, binh dịch, lao dịch vô cùng nặng nề. Người nào chống lại sẽ bị bọn chúng đàn áp dã man. Chúng sẵn sàng giết người không nương tay. Mỹ Thành trở thành địa điểm để thực dân Pháp giam cầm những chiến sỹ Cách mạng ngay tại địa phương và vùng lân cận do nơi đây có đồn binh của chúng. Tuy còn nhỏ nhưng ông Thảo vẫn nhớ cảnh chúng tra tấn các chiến sỹ Cách mạng một cách dã man. Nhiều người đã không sống nổi sau trận tra tấn đòn roi tàn bạo.

Ông Thảo kể: "Gò đất cao nằm bên cạnh khe Đập Làng là nơi thực dân Pháp  chọn để xử bắn các chiến sỹ Cách mạng. Gò đất đó còn có tên là Thung Cổ Hùng. Nơi đây đã có tất cả 72 chiến sỹ đã ngã xuống. Tên tuổi của các chiến sỹ đã được lưu danh tại nhà bia được xây dựng trên gò đất ấy. Hầu hết họ là những người đảng viên thế hệ đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong đó xã Mỹ Thành có 20 người. Những chiến sỹ còn lại ở các huyện Nam Đàn, Đô Lương và các xã khác của Yên Thành"...
 

Văn bia tưởng niệm 72 liệt sỹ ở Mỹ Thành.

 
Nối tiếp truyền thống hào hùng
Từ phong trào đấu tranh cách mạng, khí tiết của những người cộng sản vẫn bất khuất, hiên ngang, dù bị kẻ thù tra tấn dã man vẫn không khai báo như ông Nguyễn Duận, tổ trưởng Nông hội đỏ, như đồng chí Nguyễn Úy đã khảng khái chỉ vào mặt kẻ thù: "Tao chết, nhưng anh em còn sống, cách mạng nhất định sẽ thành công". Từ lúc nổ ra phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh cho đến công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, Mỹ Thành có 130 người con ưu tú hy sinh, 22 cán bộ tiền khởi nghĩa và 40 lão thành cách mạng. Riêng trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh, Mỹ Thành có 20 người con cộng sản kiên trung bị kẻ thù sát hại.
Đã có nhiều biến đổi ở miền quê này, nhưng những địa danh Tràng Kè, Trụ Pháp, Thung Cổ Hùng không còn là những danh từ chỉ địa danh nữa mà nó còn là biểu tượng cho tinh thần đấu tranh quật cường của nhân dân Mỹ Thành nói chung và cả các vùng lân cận nữa. Đó là điều không thể đổi thay.

Ngay chính gò đất năm xưa những chiến sỹ Cách mạng đã nằm xuống vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bây giờ là một Nhà bia tưởng niệm khang trang, uy nghiêm. Di tích này nằm sát quốc lộ 7, diện tích gần 800m2.

Nhà bia giờ đây không chỉ là nơi để người dân đến hương khói cho các chiến sỹ năm xưa mà còn là  chứng tích lịch sử hào hùng, niềm tự hào của người dân Mỹ Thành, là "địa chỉ đỏ" để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Ông Thảo cho biết: "Mỗi độ xuân về, cũng là mùa các thế hệ thanh niên lên đường nhập ngũ. Trước khi lên đường, các chiến sỹ trẻ đều được đến nhà bia dâng hương, dâng hoa và đọc tuyên thệ. Nó trở thành một nghĩa cử đẹp và thiêng liêng ở quê hương chúng tôi".

Di tích nhà bia Tràng Kè đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (Nay là Bộ VH-TT&DL) công nhận xếp hạng Di tích Lịch sử Cách mạng cấp Quốc gia năm 1990. Điều khiến ông Thảo và đông đảo người dân Mỹ Thành càng phấn khởi hơn khi công trình này đã được trùng tu, tôn tạo một cách khang trang. Việc tôn tạo không những phát huy các giá trị di sản để tri ân các anh hùng liệt sỹ mà còn góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ mãi mãi không quên, đã có một giai đoạn lịch sử, cha anh đã không ngại hy sinh xương máu để đấu tranh cho dân tộc thoát khỏi ách nô lệ, sống đời tự do.

Hà Phương

Báo Gia đìnhXã hội cập nhật tin tức trong ngày liên tục, mới nhất

GỬI Ý KIẾN BẠN ĐỌC