|
|
|
Vua buôn súng Victor Bout đang bị tạm giam tại Mỹ chờ ngày xét xử. |
Thương nhân bí ẩn
Nhân vật kể trên là Victor Bout (người Nga), bị bắt tại Thái Lan trong một chiến dịch của Mỹ hồi năm 2008. Không ai biết rõ Victor Bout sinh ra khi nào và ở đâu, dù một số tài liệu nói rằng ông ta sinh ra tại Dushanbe (Tajikistan), vào ngày 13/1/1967.
Bout tốt nghiệp Học viện Ngoại ngữ Maxcơva và thông thạo tới 6 thứ tiếng. Ra trường, Bout đầu quân cho một sư đoàn không vận Nga cho đến năm 1991. Thời gian tại ngũ này, Bout từng là thông dịch viên cho quân đội Liên Xô tại Angola. Nhưng chẳng bao lâu sau, căn cứ quân sự bị giải tán vì Liên Xô tan rã.
Sự hỗn loạn khắp các nước thành viên cũ của Liên Xô là mảnh đất màu mỡ cho những kẻ láu cá và cơ hội như Bout. Năm mới 25 tuổi, Bout bắt đầu bước vào thương trường bằng cách mua 3 máy bay vận tải Antonov loại nhẹ với giá rẻ như cho để kinh doanh dịch vụ vận tải từ Maxcơva đến nhiều nơi trên thế giới.
Một năm sau, Bout chuyển hoạt động sang Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE), mở tuyến dịch vụ giữa châu Á, châu Phi và châu Âu. Bout thành lập tới 2 công ty vận tải có trụ sở tại Ostende, Bỉ. Ở thời kỳ đỉnh cao, Bout nắm trong tay tới 40 máy bay vận tải các loại, gồm cả chiếc Antonov lớn nhất thế giới.
Công ty của Bout chuyển rau củ từ Nam Phi tới châu Âu, chuyển lính gìn giữ hòa bình LHQ từ Pakistan tới Đông Timor và thậm chí còn hỗ trợ hoạt động hậu cần cho chiến dịch cứu đói của Mỹ ở Somalia hồi năm 1993. Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, ông ta khám phá ra cơ hội đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, viễn thông và thể hiện mối quan tâm tới việc khuyến khích bảo tồn công viên quốc gia ở đây.
Chuyên gia phá rào cấm vận
Nhưng một cựu trợ lý của Bout nói tất cả các thương vụ trên chỉ là những việc vặt, là bức bình phong cho hoạt động buôn vũ khí của ông ta. Vốn là tay ma mãnh, giỏi quan hệ, Bout dễ dàng tiếp cận với kho vũ khí khổng lồ dư thừa của Liên Xô cũ. Bout có khả năng bán không chỉ các vũ khí nhỏ mà cả vũ khí lớn và có thể đưa chúng tới bất kỳ nơi nào trên thế giới.
Đơn cử như hồ sơ của Liên hiệp quốc cho biết trong khoảng thời gian từ tháng 7/1997 tới tháng 10/1998, Bout đã chuyển rất nhiều vũ khí từ Burgas, một thành phố của Bulgaria gần Hắc Hải, tới châu Phi.
37 chuyến bay đã mang tổng cộng 20.000 quả đạn cối 82mm, 6.300 quả rocket chống tăng, 790 khẩu AK47, 1.000 khẩu súng phóng lựu, 500 khẩu súng chống tăng, 100 tên lửa chống máy bay, 20 súng phóng tên lửa và 15 triệu viên đạn các loại cho phiến quân UNITA ở Angola. Bout thậm chí còn chuyển máy bay trực thăng, pháo cao xạ và xe quân sự vào Liberia.
Biệt danh chuyên gia “phá rào cấm vận” được người ta đặt cho Bout sau khi LHQ ra một báo cáo nói rằng ông này đã thực hiện nhiều chuyến buôn “hàng nóng” tới các quốc gia đang bị LHQ cấm vận vũ khí.
Bout cũng được xem là tay lái súng có ảnh hưởng nhất thế giới. Ngoài Bulgaria, có tin ông này còn móc nối và mua “hàng nóng” ở nhiều quốc gia Đông Âu khác. Một báo cáo của Quốc hội Ukraina từng cho biết trong khoảng thời gian từ 1992 - 1998, số vũ khí trị giá 32 tỉ USD đã bị lấy mất từ nhiều kho vũ khí của nước này nhờ "công" của Bout. Con số đó tương đương 1/3 kho vũ khí của Ukraina!
Không chỉ làm ăn ở châu Phi, Bout còn bắt tay hợp tác với cả Taliban. Mối quan hệ đôi bên bắt đầu từ tháng 8/1995. Khi ấy một chiếc máy bay của Bout bay từ Albania qua Sharjah chở theo vũ khí đã bị chặn lại. Máy bay của Bout buộc phải hạ cánh xuống vùng đất do Taliban kiểm soát.
Lần chạm trán này không ngờ lại giúp cho Bout có cơ hội thiết lập quan hệ với Taliban. Theo một tài liệu tình báo của Bỉ lọt vào tay báo chí hồi tháng 2/2002, Bout đã kiếm được 50 triệu USD nhờ bán vũ khí cho Taliban.
Nhưng cũng chính vì quan hệ với Taliban mà Bout bị cộng đồng thế giới để ý, nhất là sau vụ khủng bố 11/9. Năm 2002, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất cấm công ty của Bout hoạt động ở đây. Tháng 1/2002, Bỉ đã phát lệnh bắt quốc tế với Bout vì tội rửa tiền.
Sập bẫy bởi một “màn kịch”?
Việc hợp tác với Taliban khiến Bout rơi vào tầm ngắm của người Mỹ. Ngày 6/3/2008, hai nhân viên DEA (Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ) đã vờ hóa trang làm đại diện của nhóm phiến quân FARC tại Colombia, đang tìm nguồn cung cấp vũ khí và lừa Bout đi từ Matxcơva sang Bangkok giao dịch. Bout đã sập bẫy, bị dẫn độ về Mỹ và bị tạm giam cho tới nay.
Báo chí Mỹ hôm 5/4 nói rằng Bout hiện đối mặt với mức án tù thấp nhất là 25 năm và dài nhất là chung thân vì vướng phải các cáo buộc khủng bố.
Tuy nhiên các luật sư của Bout đang yêu cầu thẩm phán Shira Scheindlin bác bỏ các cáo buộc này, với lý do thân chủ của họ là một nạn nhân chính trị, vô tình bị cài bẫy. Luật sư Albert Dayan cho biết khi mới được các điệp viên Mỹ tiếp cận, Bout đã từ chối giao dịch, nhưng trước sự nài nỉ, Bout đã gật đầu với hy vọng có thể bán nốt những chiếc máy bay chở hàng cổ lỗ để lấy 5 triệu USD.
Dayan cũng chỉ ra rằng việc khởi tố Bout nằm trong một kế hoạch nhằm trả thù một vụ tiết lộ thông tin gây mất mặt, trong đó nói tới việc các nhà thầu Mỹ từng liên kết với các công ty của Bout hồi cuối năm 2003 để chuyển lều, thực phẩm và các món đồ cứu trợ khác cho quân đội Mỹ ở Iraq. Việc này diễn ra, dù LHQ đã quyết định phong tỏa chuyện làm ăn của Bout kể từ năm 2001 và khi tin tức bị một cuốn sách phơi bày hồi năm 2007, nó đã khiến người Mỹ vô cùng xấu hổ.
Hương Giang Tổng hợp