Thứ Tư, 12/12/2007 19:21 (GMT+7)

Vấn đề giới trong lãnh đạo và quản lý ở nước ta hiện nay

Vài ba thập kỷ trở lại đây, vấn đề bình đẳng giới đã và đang trở thành mối quan tâm chung của hầu hết mọi quốc gia trên thế giới. Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao bình đẳng giới, Đảng và Nhà nước ta đã xác định đây là một trong những mục tiêu quan trọng trong chương trình phát triển của nước nhà.

Sinh thời Hồ Chủ tịch đã từng căn dặn: "Đảng và Chính phủ phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cân nhắc và giúp đỡ sao cho ngày càng nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc, kể cả công việc lãnh đạo". Hiện nay Việt Nam là một trong những nước được Liên hợp quốc đánh giá cao trong việc nỗ lực rút ngắn khoảng khách bình đẳng giới trong giáo dục, việc làm, kinh tế, chăm sóc sức khoẻ sinh sản/ kế hoạch hoá gia đình. Theo Báo cáo của Liên hợp quốc, năm 2002 chỉ số Giới (GDI) ở nước ta xếp thứ 89/173 nước. Một trong những lĩnh vực đáng chú ý hơn đó là vấn đề giới trong lãnh đạo quản lý cũng đã được Đảng và Nhà nước quan tâm kịp thời, số lượng cán bộ nữ được tham gia vào các cấp uỷ Đảng, chính quyền có xu hướng tăng lên qua các nhiệm kỳ. Tuy nhiên, kết quả đó chỉ là bước đầu, nó chưa thực sự mang tính bền vững và đang đặt ra nhiều vấn đề cần lời giải đáp. Xuất phát từ thực trạng đó, bài viết này xin đề cập tới một vài khía cạnh của sự bình đẳng giới trong lãnh đạo và quản lý ở nước ta hiện nay, qua đó đề xuất một vài khuyến nghị nhằm góp phần cải thiện sự bình đẳng giới trong lĩnh vực này.

Tỷ lệ phụ nữ tham gia cấp uỷ Đảng qua các nhiệm kỳ (%)

TT

Các cấp lãnh đạo

Khoá1996- 2000

Khoá 2001-2005

1

Ban chấp hành Trung ương Đảng

10,58

8,6

2

Ban chấp hành tỉnh/thành uỷ

11,30

11,32

3

Ban chấp hành huyện/quận uỷ

11,68

12,89

4

Ban CH Đảng uỷ xã/phường

10,73

11,88

Nguồn:  Uỷ ban Quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ. Kế hoạch hành động
 của phụ nữ Việt Nam đến năm 2005, Nxb. Phụ nữ Hà Nội, 2002

1. Thực trạng vấn đề giới trong lĩnh vực lãnh đạo quản lý ở nước ta hiện nay

Trong quan niệm truyền thống về phân công lao động trước đây trong xã hội phong kiến Việt Nam, phụ nữ luôn được nhìn nhận là “nhóm yếu thế dễ bị tổn thương”, phù hợp với các công việc nội trợ, chăm lo gia đình và gắn với thiên chức của mình. Câu nói “Nam ngoại, nữ nội” - đàn ông chăm lo công việc xã hội; đàn bà lo chuyện “bếp núc” đã từng tồn tại trong suốt chiều dài của lịch sử.

Thực tế cho thấy, cùng với tiến bộ của xã hội, khoảng cách này không ngừng được cải thiện. Vai trò, vị thế của người phụ nữ trong gia đình và ngoài xã hội ngày càng được đánh giá cao. Ngay từ buổi đầu khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Hiến pháp đầu tiên năm 1946 đã công nhận quyền bình đẳng nam nữ; nam nữ đều có quyền lợi và nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và gia đình. Đặc biệt, qua 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, những thành tựu này càng được thể hiện trong thực tế. Cụ thể tỷ lệ phụ nữ Việt Nam tham gia vào các lĩnh vực lãnh đạo quản lý trong cấp uỷ Đảng, đoàn thể đều có xu hướng tăng lên qua các năm (bảng 1).

Số liệu cho thấy tỷ lệ phụ nữ tham gia cấp uỷ xã, quận, huyện và tỉnh có tăng dần qua các nhiệm kỳ. Riêng đối với cấp trung ương có giảm đi đáng kể. Về Đại biểu Quốc hội, tỷ lệ nữ tham gia  tăng lên rõ rệt; Quốc hội khoá X tỷ lệ nữ chiếm 26,22% và khoá XI là 27,31%. Kết quả này đã đưa Việt Nam lên vị trí thứ nhất ở châu á và xếp thứ 2 của Châu á - Thái Bình Dương về tỷ lệ nữ tham gia Đại biểu Quốc hội. Và đây chính là một trong những nỗ lực của Đảng và Nhà nước đối với việc thực hiện bình đẳng giới trong cơ quan lập pháp.

Một điều dễ nhận thấy, phụ nữ tham gia lãnh đạo trong cấp chính quyền có sự khác biệt. Theo thống kê chưa đầy đủ của Bộ Nội vụ vào năm 2002, cán bộ, công chức trong khu vực hành chính sự nghiệp chiếm 52,2% tổng số cán bộ, công chức. Cán bộ công chức nữ tham gia công tác ở tất cả các ngành và mọi lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, văn hoá, xã hội, quản lý Nhà nước chiếm tới 47% tổng số lao động trong khu vực Nhà nước, nghiên cứu khoa học tỷ lệ cán bộ công chức nữ chiếm khoảng 30%.

Theo báo cáo của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam "Tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị 37 CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng khoá VII về công tác cán bộ nữ" cho thấy tính đến tháng 6/2003, số cán bộ nữ giữ chức vụ Bộ trưởng và tương đương chiếm 11,29%; Thứ trưởng và tương đương chiếm 12,85%; chủ tịch UBND Tỉnh/thành phố chiếm 1,6%; Phó Chủ tịch UBND tỉnh chiếm 12,5%.

Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh sau 20 năm đổi mới toàn diện, đất nước ta đã thu được nhiều thành tựu quan trọng, nhất là trên lĩnh vực kinh tế. Trong đội ngũ những nhà doanh nghiệp trẻ, năng động, sáng tạo có không ít gương mặt là phụ nữ. Số liệu cũng cho thấy hiện nay tỷ lệ  nữ tham gia vào lãnh đạo, quản lý sản xuất tăng lên khá mạnh mẽ. Tổng giám đốc các Tổng công ty 91, nữ chiếm 5%; Phó Tổng giám đốc, nữ chiếm 9,7%. Đối với các Tổng công ty 90, Chủ tịch Hội đồng quản trị, nữ chiếm 1,7%; Tổng giám đốc, nữ chiếm 2,9%.

Thực tế, một lần nữa khẳng định, phụ nữ nước ta ngày càng được chú ý hơn trong sắp xếp và đào tạo cán bộ nữ. Điều đáng quý hơn là tuy tham gia ngày càng nhiều vào các lĩnh vực lãnh đạo quản lý xã hội, nhưng chị em vẫn làm tròn thiên chức của người phụ nữ trong gia đình, nuôi dạy con cái chăm ngoan học giỏi, xây dựng gia đình văn minh, hạnh phúc, phát huy truyền thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam “giỏi việc nước, đảm việc nhà”.

Tuy nhiên, trong xã hội ta, tư tưởng trọng nam khinh nữ và những phong tục tập quán lạc hậu vẫn chưa được xoá bỏ hoàn toàn. Tình trạng phụ nữ bị đối xử bất công, hoặc chưa được quan tâm, bồi dưỡng đúng mức vẫn còn diễn ra trong gia đình và cả ngoài xã hội. Những tư tưởng thủ cựu của nam giới vẫn còn diễn ra ở một số cơ quan đoàn thể và các địa phương. Vì vậy, tỷ lệ phụ nữ tham gia công tác lãnh đạo, quản lý ở các cấp vẫn còn thấp so với nam giới. Vậy nguyên nhân xuất phát từ đâu? Theo chúng tôi có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Thứ nhất, các cấp uỷ Đảng, chính quyền các cấp, các ngành ở một số nơi chưa nhận thức hết vai trò, vị thế, khả năng của cán bộ nữ, thiếu những chính sách và biện pháp cụ thể trong kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đề bạt cán hộ nữ. Tư tưởng “trọng nam khinh nữ” vẫn còn tồn tại trong nhận thức, thái độ và hành vi của nhiều người, kể cả cán bộ đảng viên. Thiếu sự mạnh dạn trong việc cất nhắc, đề bạt cán bộ nữ.

Thứ hai, về phía bản thân người phụ nữ cũng còn có những khó khăn nhất định nên việc tham gia vào công tác lãnh đạo, quản lý chưa đạt được mong đợi của xã hội. Thực tế đời sống xã hội cho thấy, người phụ nữ chưa thực sự được giảm đáng kể gánh nặng công việc bếp núc gia đình, giảm nhẹ gánh nặng nuôi dạy con cái, chính điều này đã  làm ảnh hưởng tới thời gian nghỉ ngơi, học tập và cơ hội, nghề nghiệp của phụ nữ. Một số chị em phụ nữ thiếu tự tin, chấp nhận định kiến này như là sự "an bài của số phận" và tin rằng mình không phù hợp với công việc quản lý, e ngại mất nữ tính khi làm quản lý.

Theo số liệu điều tra 36 phụ nữ đã trải qua và đang giữ các cương vị quản lý, 100% số cán bộ nữ được hỏi đều đã lập gia đình và có con; khi được hỏi có tới 52,78% cho rằng: tham gia công tác quản lý họ còn rất ít thời gian cho công việc gia đình. Khi hỏi tại sao hiện nay có sự thiếu hụt vị trí phụ nữ làm lãnh đạo thì có tới 33,33% số chị em trả lời rằng: do công việc chăm sóc gia đình chiếm nhiều thời gian nên họ không có thời gian tham gia công tác quản lý. Quả thực đây là một thách thức lớn mà chị em phụ nữ phải đối mặt trong việc lựa chọn giữa quá trình phấn đấu thăng tiến nghề nghiệp và công việc chăm sóc gia đình.

2. Các giải pháp cải thiện sự tham gia của phụ nữ trong lãnh đạo, quản lý

Để từng bước khắc phục tình trạng bất bình đẳng giới trong lãnh đạo quản lý, giúp phụ nữ có được tiếng nói của mình và vươn lên khẳng định vai trò làm chủ xã hội thời gian tới Đảng và Nhà nước cần có những giải pháp đồng bộ và các chính sách quan tâm tới công tác cán bộ nữ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước:

- Quy hoạch đội ngũ nguồn cán bộ nữ làm công tác lãnh đạo, quản lý. Đây phải được coi là công việc quan trọng và thường xuyên của Đảng và Nhà nước, các ban ngành, các địa phương, đặc biệt ở cấp cơ sở để tránh sự thiếu hụt về số lượng cán bộ nữ.

- Tuyên truyền để nâng cao về nhận thức, thái độ cho mọi người thấy được hiệu quả của việc đầu tư cho phụ nữ là một trong những yếu tố góp phần vào sự phát triển bền vững, đảm bảo công bằng xã hội. Phụ nữ có nhiều cơ hội để học tập, phấn đấu và giữ những vị trí quan trọng sẽ có cơ hội đóng góp nhiều cho sự bình đẳng giới cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung.

- Quan tâm đến công tác phát triển đảng viên cho nữ đoàn viên trẻ ưu tú ở các trường học cũng như các địa phương, vì đây là một trong những điều kiện cần thiết khi đưa vào cơ cấu cán bộ quản lý, lãnh đạo và chuẩn bị đưa đi đào tạo cán bộ nguồn.

- Đặc biệt chú ý tới việc tạo điều kiện, cơ hội cho phụ nữ tham gia vào các khoá đào tạo về lý luận chính trị, quản lý Nhà nước và kiến thức chuyên môn cũng như việc tham gia hoạt động xã hội.

Chị em cần phải có ý chí tiến thủ, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo quản lý, kiến thức chuyên môn để khắc phục những khó khăn về mặt giới tính, đấu tranh để tự giải phóng thoát khỏi những ràng buộc về tư tưởng tự ti, ỷ lại làm ảnh hưởng tới quá trình phấn đấu của bản thân. Sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực lãnh đạo và quản lý ở nước ta hiện nay là rất đáng ghi nhận. Đặc biệt trong thời gian gần đây xu hướng phụ nữ tham gia trong lĩnh vực lãnh đạo ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng là một dấu hiệu đáng mừng thể hiện sự nỗ lực của các cấp uỷ Đảng, Chính quyền và các Tổ chức chính trị xã hội. Tuy nhiên, để vấn đề bình đẳng giới thực sự được thể hiện trong thực tế bên cạnh sự quan tâm của các cấp lãnh đạo nói trên cũng cần có sự nỗ lực của chính bản thân người phụ nữ và cộng đồng xã hội.

Theo Ths Nguyễn Ánh Tuyết - Nguyễn Lệ Thủy
Dân số và Phát triển
 

2008 © Bản quyền thuộc về GiaDinh.net.vn - Báo điện tử của Báo Gia đình và Xã hội - Bộ Y tế – Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình
Giấy phép Báo điện tử số: 99/GP-BC ngày 15/3/2007 của Cục Báo chí, Bộ VHTT
Điện thoại: 04.22120681 | Fax: 04.8463556
Điện thoại báo in Gia đình và Xã hội: 043.8463567 – Fax: 043.8463556
Đường dây nóng: Hà Nội: 043.8235807 máy lẻ 24 - 0904852222
Đường dây nóng: TP HCM: 082.2405776
Toà soạn: 138A Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội
Email: toasoan@giadinh.net.vn
® Ghi rõ nguồn "Giadinh.net.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này Vccorp.vn - Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam

Liên hệ quảng cáo: AdMicro
Hà Nội: +84 4 3974 8899 Ext: 3739
TP.HCM: +84 8 7307 7979 Ext: 82149
Email: giadinh@admicro.vn
Mobile: 0909 707 866 (Ms. Hằng)
Hỗ trợ & CSKH: 01268 269 779 (Ms. Nguyễn Thị Thơm)
Add: Tầng 5 & tầng 11, số 25-27 Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội
én bạc | gia đình | giải trí | tài chính