Cống xả nước thải từ nhà máy Vedan ra sông Thị Vải. Ảnh: Vietnamnet

Trước đó, đã có 24/30 chất vấn được gửi đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên & Môi trường, trong đó yêu cầu làm rõ “công tác quản lý Nhà nước về môi trường và trách nhiệm của các cơ quan từ Trung ương đến địa phương”. Tuy nhiên, nhiều trả lời chưa được đại biểu hài lòng bởi chưa đi trúng trọng tâm chất vấn. Đa số các đại biểu đều là “tái chất vấn” những vấn đề đã từng đưa ra.

Mang những bức xúc của cử tri đến diễn đàn QH, đại biểu Danh Út (Kiên Giang) chất vấn: “Tại sao Bộ và tỉnh Đồng Nai đùn đẩy trách nhiệm trong việc tạm đình chỉ hoạt động của Vedan? Có cán bộ công chức nào của bộ, của địa phương từ chức liên quan đến vụ việc này? Bộ có đồng tình để dân khởi kiện Vedan?”.

Không trả lời thẳng vào chất vấn, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên giải thích quá trình hình thành và phát triển của Cty Vedan từ năm 1991 đến nay, sở, ngành kiểm tra ra sao... Ông “chốt” lại: “Ngay từ năm 2004 chúng tôi đã phát hiện vấn đề này, đã cho thanh tra vào làm việc nhưng họ (Cty Vedan – PV) không cho vào, vì theo Luật là phải báo trước. Khi đó, tôi và anh Mai Ái Trực đã bí mật vào kiểm tra trên sông Thị Vải mà không báo trước cho tỉnh, đã nhận thấy Vedan đổ chất thải độc hại, đã tiến hành xử phạt hành chính. Việc xử lý, chúng tôi và tỉnh Đồng Nai không đùn đẩy mà phối hợp với nhau rất tốt. Bộ phạt hành chính, còn tỉnh đình chỉ hoạt động”.

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cũng cho rằng, Luật Thanh tra đã “trói chân” cán bộ thanh tra, vì khi kiểm tra đột xuất phải báo trước.

Không hài lòng với cách trả lời trên, đại biểu Danh Út tiếp tục “bấm nút”: “Bộ trưởng chưa trả lời vì sao Vedan đến nay không bị đình chỉ hoạt động. Vi phạm Vedan rõ ràng như vậy, cơ quan quản lý nhà nước về môi trường đến nay đã kiểm điểm trách nhiệm ai chưa? Cách trả lời của Bộ trưởng là không có ai bị làm sao cả. Rõ ràng trong vi phạm của Vedan có trách nhiệm của ngành môi trường Trung ương và địa phương”.

Trước việc Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên viện dẫn Điều 49, Luật Bảo vệ Môi trường để giải thích là Bộ này không được đình chỉ, bà Lê Thị Nga, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH phân tích: “Bộ trưởng viện dẫn điều luật đó là “oan ức”. Bởi điều luật này quy định Bộ và Chủ tịch tỉnh đều có quyền tạm đình chỉ hoạt động của Vedan. Luật còn nêu cơ quan nào xử lý đầu tiên thì có trách nhiệm tạm đình chỉ. Tôi cho rằng có lúng túng trong xử lý vụ Vedan, đề nghị Bộ trưởng thể hiện quan điểm”. Bà Lê Thị Nga cũng cho biết, chất vấn bằng văn bản của bà gửi Bộ trưởng Nguyên về vấn đề xử lý kỷ luật liên quan đến Vedan lại được trả lời theo hướng “báo cáo thành tích”.

Người tạo nên “tiền đề” cho việc “xin nhận kỷ luật” của Bộ trưởng Cao Đức Phát là đại biểu tỉnh Long An, Lê Thanh Liêm. Ông Liêm chất vấn: “Vì sao chúng ta vẫn để nông dân một mình gánh trách nhiệm đảm bảo an ninh lương thực. Đây không phải là lần đầu tiên Bộ trưởng quên quyền lợi của 60 triệu người nông dân trồng lúa? Không lẽ vì lý do này mà nông dân nghèo mãi, thiệt mãi?”.

Bộ trưởng Cao Đức Phát nói rằng, gạo Việt Nam chỉ 20% xuất khẩu, 80% phục vụ thị trường trong nước. Ông Phát “xin” bà con nông dân chia sẻ: “Chính phủ luôn muốn làm lợi cho bà con, nhưng phải cân nhắc thêm vấn đề ổn định thị trường, đảm bảo an ninh lương thực của cả nước”.

Chưa thoả mãn, đại biểu Liêm tiếp tục “truy”, nguyên nhân của quyết định dừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo. Theo ông Liêm, đó là do dự báo sai về sản lượng. Ông cũng đặt vấn đề trách nhiệm của Bộ NN & PTNT: “Việc trúng mùa – được giá là rất hiếm hoi với người nông dân. Nhưng vì chính sách, bà con không thể tận dụng được thời cơ ngàn vàng”. Trước nguy cơ tăng giá mạnh trong nước, theo ông Liêm, Chính phủ phải có chính sách trợ giá gạo cho người nghèo, không thể dồn lên vai người nông dân gánh trách nhiệm đảm bảo an ninh lương thực cho cả nước.

Bộ trưởng Cao Đức Phát thẳng thắn: “Việc dự báo sai có trách nhiệm cá nhân tôi. Tôi xin chịu trách nhiệm trước QH và nhận mọi hình thức kỷ luật”.

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) lại nhấn mạnh đến ảnh hưởng trận lụt lịch sử vừa qua tại Hà Nội gây bức xúc trong nhân dân cũng như việc ứng phó với đợt mưa lũ ở 15 tỉnh miền Bắc vừa qua. Ông Thuyết cho rằng, qua trận úng ngập có thể thấy rõ sự lúng túng, bị động của Ban chỉ đạo phòng chống bão lụt.

Bộ trưởng Cao Đức Phát thừa nhận có bất ngờ vì trận mưa thực tế lớn hơn rất nhiều so với dự báo, nhưng lúng túng thì không.

Nhiều đại biểu đặt câu hỏi, vì sao Bộ Tài chính liên tục thay đổi chính sách thuế xuất, nhập khẩu, gây khó khăn cho doanh nghiệp?

Bộ trưởng Vũ Văn Ninh khẳng định: “Chính phủ điều hành chính sách thuế là thống nhất chứ không tuỳ tiện”. Đại biểu Nguyễn Thị Bạch Mai (Tây Ninh) phát biểu: “Có một nghịch lý là lạm phát đã được kiềm chế nhưng một số hàng hoá, sản phẩm dịch vụ không giảm mà lại tăng giá, các doanh nghiệp đang liên kết để làm giá, Bộ trưởng có biện pháp gì để đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng ?”

Bộ trưởng Vũ Văn Ninh lý giải: “Có mặt hàng chưa hạ giá ngay được”. Ông Ninh lấy ví dụ mặt hàng xăng dầu, trước kia khi điều chỉnh giá thì doanh nghiệp vẫn lỗ vì giá dầu trên thế giới tăng quá cao, thêm nữa, để đảm bảo an ninh năng lượng, Chính phủ yêu cầu các doanh nghiệp tăng lượng hàng dự trữ lưu thông từ 25 ngày lên 30 ngày. Khi giá dầu thế giới xuống thì doanh nghiệp mới hoà vốn... Và giá xăng, dầu bán là phải tính giá bình quân của 30 ngày trước đó.

Người đứng đầu ngành tài chính cho biết thêm, tới đây Bộ Tài chính sẽ phối hợp cùng Bộ Công Thương nghiên cứu, tổ chức công bố công khai các mức thuế nhập khẩu tương ứng với mỗi mức giá dầu khác nhau, công bố mức tiền và thời gian mà doanh nghiệp được trích để bù lỗ, để nhân dân giám sát.