Cây cổ thụ có hình dáng chim phượng hoàng

Ngày 3 Tháng 11, 2012 | 07:00 AM

GiadinhNet - Cây cổ thụ có dáng vẻ kỳ lạ bậc nhất giữa lòng Hà Nội đang chuẩn bị đón nhận lễ vinh danh Cây Di sản quốc gia.

Lưng chừng cây bỗng mọc một chiếc bướu lạ khiến cây có hình dáng như chim phượng

 
Đó là cây gạo có gốc to vài người ôm không hết. Có tới hàng trăm bướu xù xì chằng chịt xung quanh gốc cổ thụ khổng lồ. Điều đặc biệt là cây gạo vốn được gắn với vô số những câu chuyện kỳ quái, bí ẩn đầy màu sắc liêu trai này lại mang dáng dấp loài chim phượng tiên trong thuyết xưa. Cây cổ thụ có dáng vẻ kỳ lạ bậc nhất giữa lòng Hà Nội đang chuẩn bị đón nhận lễ vinh danh Cây Di sản quốc gia.
 
Cổ thụ liêu trai…

Nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội chừng 20km, cây gạo cổ thụ có dáng hình cổ quái nằm trên địa phận làng Lũng Kinh, xã Đức Giang, huyện Hoài Đức. Đây cũng chính là vùng đất cổ xưa được người Việt cổ về tụ cư khá sớm, từ thời Hùng Vương dựng nước. Nơi đây còn có dòng sông Lễ Khê, vốn là một nhánh của sông Hồng chảy từ Phùng qua xã Song Phượng rồi xuyên khắp vùng Lũng Kinh như một huyết mạch khổng lồ.

Cây gạo cổ thụ mang dáng hình loài chim phượng tiên trong truyền thuyết nằm trong quần thể đình, chùa, quán, văn chỉ hàng huyện của làng Lũng Kinh cổ. Nhìn từ trên cao, cây gạo nằm ở vị trí ngay trước cửa phía chính điện của ngôi đình.

Ông Lê Thiên Vạn- Trưởng thôn Lũng Kinh cho hay: “Khi xưa toàn bộ khu vực này là đất đình, chùa, cây gạo nằm ngay trước cổng đền. Một dải đất trống mênh mông kéo dài từ cổng đình cho tới gốc gạo, chứ không bị nhà dân che lấp như bây giờ. Sự linh thiêng của ngôi đền, của cây cổ thụ gắn liền với tích về ngài Trình Đô Hộ - Trình Tích, người quê Nghệ An. Theo thần phả còn lưu lại ở đình thì vào đời Vua Hùng Vuơng thứ 18, Trình Đô Hộ - Trình Tích phò vua cứu nước. Khi cầm quân đánh đuổi quân Thục đến Lũng Kinh, ngài bèn cho quân dừng chân nghỉ ngơi, cắm trại ngay tại Cổng Vịt. Bữa tiệc có cháo sen, canh bầu, các tướng ăn thấy ngon miệng, mát lòng và khỏe khoắn. Vì vậy, ông đã truyền lại cho nhân dân Lũng Kinh rằng: Nhà nào có cụ già nên nấu cháo cho các cụ ăn, cháo vừa dễ ăn lại tốt cho sức khỏe. Từ đó, lễ cháo đã trở thành phong tục ở làng. Khi các cụ cao tuổi lên thượng thọ, con cháu đều tổ chức khao thọ, nấu cháo mời cả làng. Nhân dân cũng từ đó mà cảm phục ông, tôn ông là thần Thành hoàng làng và xây đình thờ cúng”.

Một quần thể tâm linh gồm cả đình, chùa, quán, văn chỉ hàng huyện xưa gắn liền với cây gạo cổ thụ khổng lồ nằm ngay phía trước chính điện đình đã trở thành điểm nhấn khiến bất kỳ ai tới Lũng Kinh cũng phải trầm trồ. Chính cái dáng vẻ xù xì kỳ quá nhưng lại mang dáng dấp loài phượng tiên cùng nguồn gốc bí ẩn của cây đã khiến biết bao câu chuyện huyền bí được đồn thổi xung quanh. Vào ngày rằm, mồng một, người bản xứ và khách thập phương tấp nập tới đình làng, miếu gạo lễ bái. Cây gạo cổ thụ linh thiêng và những con rắn trắng trong miếu cạnh gốc cây luôn là câu chuyện bí ẩn truyền từ đời này sang đời khác.

Hình dáng kỳ lạ…

Hàng trăm bướu xù xì chằng chịt quanh gốc cây cổ thụ.

Những câu chuyện đầy màu sắc liêu trai cứ lan xa khiến cây gạo cổ thụ càng thêm nhuốm màu huyền bí. Cây cổ thụ có gốc lớn gần chục người ôm không hết, tính ra chu vi thì có lẽ phải xấp xỉ 11 mét, chiều cao lên tới hơn 30 mét.

Điều kỳ lạ là, thay vì mọc đứng như ta thường thấy ở các cây gạo khác thì cây cổ thụ này mang trên mình một dáng dấp vô cùng kỳ lạ. Ngoài cái gốc xù xì khổng lồ hàng trăm bướu lớn nhỏ, phía trên là những cành cây tua tủa tạo ra như cánh, đầu chim phượng thì càng kỳ quái hơn khi ngay lưng chừng cành cây bỗng mọc một khối bướu lớn. Khối bướu lớn ấy tạo thành dáng hình như đầu con chim phượng nổi bật giữa nền trời xanh thẫm. Mỗi chiếc bướuxù xì như một chứng tích chứng kiến biết bao sự thăng trầm của nhân tình thế thái. Nhưng ngay cả các cụ bô lão lớn tuổi nhất làng cũng không biết cây có tự bao giờ? Cụ bà Phạm Thị Nguyên, năm nay 101 tuổi bảo: “Chẳng ai biết cây gạo có từ bao giờ. Ngay cả các cụ nhà tôi khi còn sống cũng bảo không biết, chỉ biết rằng từ khi tóc còn để chỏm, cây vẫn sừng sững ở đó, như không hề bị tác động bởi thời gian”.

Ông Đàm Bá Mão - Ban quản lý di tích, năm nay đã ở cái tuổi thất thập cổ lai hy cũng bảo: “Từ khi còn nhỏ, chúng tôi đã thấy cây cổ thụ sừng sững ở đó rồi. Nơi đây xưa kia vắng người qua lại, cây cối mọc um tùm. Ngày ấy, buổi tối thì lũ trẻ con tuyệt nhiên không dám qua lại nô đùa ở khu vực cây gạo cổ thụ. Không rõ cây có từ bao giờ, chúng tôi chỉ ước tính là cây có niên đại tới khoảng hơn 300 năm”. Gốc cây cổ thụ bám vững chãi trên cả một khoảng đất rộng lớn. Chẳng hiểu do thổ nhưỡng hay do khí trời linh thiêng vùng đất cổ mà cây gạo cổ thụ có một sức sống vô cùng mãnh liệt. Trải qua bao sự tàn phá của thời gian, bao trận mưa giông bão tố vần vũ khắp đất trời, mà cây vẫn sừng sững. Ông Lê Thiên Mệnh- Phó Ban quản lý di tích quần thể cụm cây cổ thụ, đình làng kể rằng: Rất hiếm khi thấy cành cây cổ thụ bị gió bão quật ngã, chỉ từ những cành quá lâu năm, bị mối mọt thì mới gãy đổ. Nhưng chỉ không lâu sau đó, những chồi non lại nhanh chóng nảy lên tươi tốt. Ngay cả trong những năm tháng chiến tranh, vùng đất Lũng Kinh vốn là vùng đất kháng chiến, giặc tàn phá nhiều nơi nhưng cây gạo cổ thụ vẫn nguyên vẹn. Mỗi mùa hoa nở, hoa gạo rụng đỏ rực cả khu vực trông như một tấm thảm hoa đỏ lộng lẫy.

Việc lựa chọn và vinh danh cây gạo cổ thụ làng Lũng Kinh là Cây Di sản Việt Nam không chỉ nhằm trực tiếp bảo tồn nguồn gene tiêu biểu của Việt Nam, bảo vệ sự đa dạng sinh học mà còn giới thiệu sự phong phú, đa dạng của hệ thực vật Việt Nam với các nhà khoa học, với bạn bè thế giới. Đồng thời, góp phần nâng cao ý thức tôn trọng lịch sử tín ngưỡng, tôn trọng tự nhiên và trách nhiệm bảo vệ môi trường của cộng đồng.

Cây di sản độc đáo bậc nhất giữa lòng Hà Nội

Cụm cây cổ thụ có niên đại ước tính tới hơn 3 thế kỷ nằm trong quần thể cụm di tích lịch sử văn hóa đình chùa làng Lũng Kinh, trước đây, đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa. Còn riêng cây gạo cổ thụ khổng lồ có hình dáng độc đáo bậc nhất giữa lòng thủ đô cổ kính thì vừa chính thức được Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường (Vacne) công nhận là Cây Di sản Việt Nam.

Nơi đây còn như một nhân chứng lịch sử cho những năm tháng hoạt động Cách mạng hào hùng của nhân dân. Đó là những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, đình làng Lũng Kinh và khu vực quanh cây cổ thụ trở thành nơi sơ tán của bệnh viên đa khoa Hoài Đức, trực tiếp điều trị cho không biết bao thương bệnh binh từ chiến trường trở về. Ông Lê Thiên Cải- Bí thư chi bộ thôn Lũng Kinh cho biết: Sắp tới Ban Quản lý cụm di tích lịch sử văn hóa làng Lũng Kinh sẽ tổ chức nhận bằng vinh danh Cây di sản theo nghi lễ văn hóa truyền thống địa phương.

Vậy là cây gạo cổ thụ có hình dáng độc đáo bậc nhất giữa lòng Hà Nội đã trở thành một trong số ít cây gạo cổ thụ được vinh danh là Cây di sản Việt Nam. Trước đó, vào đầu năm 2011, cây gạo cổ thụ hơn 700 năm tuổi ở khu vực đền chùa Mõ, thôn Nghi Dương, xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy, TP. Hải Phòng là cây gạo cổ thụ đầu tiên được vinh danh. GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh- Chủ tịch Hội đồng Cây Di sản Việt Nam, chia sẻ: “Cây gạo cổ thụ hay bất kỳ cây nào được vinh danh Cây Di sản Việt Nam đều là “máu”, là “thịt”, là món quà thiên nhiên ban tặng, là sự chăm chút, nâng niu của các thế hệ cha ông. Gìn giữ vẻ đẹp của chúng là thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, là sự tri ân với tổ tiên và cũng là bảo vệ sự sống của chính chúng ta. Sau khi được gắn biển công nhận cây di sản Việt Nam, thực tế các địa phương đã quan tâm chăm sóc chu đáo, bảo dưỡng tốt các cây cổ thụ. Như việc làm cỏ, vệ sinh hoa trái, phun thuốc chống mối, kiến đục thân cây, bón phân, tưới nước, cắt bỏ cành khô… đã góp phần làm cho cây càng thêm xanh tốt, rợp bóng mát, thêm tuổi đời. Tính đến nay, có gần 300 cây cổ thụ được công nhận Cây Di sản trên tổng số hơn 800 hồ sơ”.
 
Lã Xưa

GỬI Ý KIẾN BẠN ĐỌC