Thứ Năm, 15/11/2007 09:38 (GMT+7)

Già hoá dân số trên thế giới

Già hoá dân số là mối quan tâm chính của các quốc gia phát triển và cả các quốc gia đang phát triển. Ngày nay, sự biến đổi nhân khẩu học rõ ràng là có hậu quả sâu sắc đối với mọi cá nhân, gia đình, cộng đồng và các quốc gia.

Kế hoạch hành động quốc tế Madrid về già hoá dân số và Tuyên bố chính trị được thông qua tại Hội nghị quốc tế lần thứ hai về già hoá dân số tháng 4 năm 2002 đã đánh dấu một bước ngoặt trong việc làm thế nào để thế giới giải quyết thách thức quan trọng nhằm xây dựng một xã hội cho mọi lứa tuổi.

Kế hoạch hành động Madrid đã đưa ra một chương trình nghị sự rõ nét nhằm đương đầu với các thách thức của già hoá trong thế kỷ 21. Kế hoạch tập trung vào 3 nội dung chính: người cao tuổi và phát triển, nâng cao sức khoẻ và phúc lợi tuổi già và đảm bảo môi trường thuận lợi và hỗ trợ. Kế hoạch cho thấy lần đầu tiên các Chính phủ đã chấp nhận một cách tiếp cận toàn diện nhằm kết nối những vấn đề về già hoá với các nội dung khác về phát triển kinh tế, xã hội và quyền con người, đáng chú ý nhất là các vấn đề đã được nhất trí tại các hội thảo và hội nghị thượng đỉnh của Liên hợp quốc trong những năm 90.

Các hành động chính nhằm tiếp tục triển khai Chương trình hành động của Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển cũng đồng thời nhấn mạnh đến việc cần tiếp tục xem xét những yêu cầu về kinh tế xã hội trước sự biến đổi nhân khẩu học và làm thế nào để những vấn đề này gắn kết được với các mối quan tâm về kế hoạch phát triển và nhu cầu của các cá nhân. Năm 2007, "Sự thay đổi về cấu trúc tuổi của dân số và những yêu cầu của nó đối với sự phát triển" sẽ là chủ đề đặc biệt của Uỷ ban Dân số và Phát triển Liên hợp quốc.

Uỷ ban Phát triển xã hội Liên hợp quốc đã quyết định 5 năm một lần xem xét và đánh giá tiến trình thực hiện Kế hoạch Madrid. Về vấn đề này, Đại Hội đồng cũng nhấn mạnh nhu cầu về các dữ liệu dân số chia theo tuổi và giới tính.

Số người từ 60 tuổi trở lên

Năm 2006, số người từ 60 tuổi trở lên theo ước tính đạt 688 triệu người và dự tính sẽ tăng lên gần 2 tỷ người vào năm 2050 và tại thời điểm đó, lần đầu tiên trong lịch sử loài người, dân số già sẽ lớn hơn dân số trẻ em (0-14 tuổi). Phần lớn người cao tuổi trên thế giới tập trung ở châu á (54%), tiếp đến là châu âu với 22%.

Tỷ lệ dân số 60 tuổi trở lên trong tổng dân số

Hiện tại, cứ 9 người thì có 1 người từ 60 tuổi trở lên; năm 2050, Liên hợp quốc dự báo trong 5 người sẽ có 1 người từ 60 tuổi trở lên và năm 2150 con số này sẽ là 1/3. Tỷ lệ người cao tuổi hiện nay ở các khu vực phát triển cao hơn nhiều so với các khu vực kém phát triển, nhưng tốc độ già hoá ở các quốc gia đang phát triển nhanh hơn và quá độ từ một cấu trúc dân số trẻ sang già sẽ xảy ra trong một giai đoạn ngắn hơn.

Dân số cao tuổi nhất

Bản thân dân số cao tuổi cũng đang già hoá. Hiện tại, dân số cao tuổi nhất (từ 80 tuổi trở lên) chiếm 13% trong tổng dân số từ 60 tuổi trở lên. Dân số cao tuổi nhất là nhóm dân số có tốc độ tăng nhanh nhất trong dân số cao tuổi. Năm 2050, 20% dân số cao tuổi sẽ từ 80 tuổi trở lên. Số người 100 tuổi trở lên dự tính sẽ tăng gấp 13 lần, từ khoảng 287.000 người năm 2006 lên 3,7 triệu người năm 2050.

Tuổi thọ ở tuổi 60

Thế giới đã có những tiến bộ ấn tượng về tuổi thọ. Tuổi thọ tính từ khi sinh đã tăng khoảng 20 năm kể từ 1950 và hiện tại đã ở mức 66 tuổi. Trong số những người sống đến 60 tuổi, nam giới có thể sống thêm 17 năm và đối với nữ là 21 năm. Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt lớn về mức chết giữa các quốc gia. Tại các quốc gia kém phát triển nhất, nam giới 60 tuổi có thể sống thêm 15 năm và 17 năm đối với nữ trong khi đó tại các khu vực phát triển hơn, tuổi thọ ở độ tuổi 60 là 19 năm đối với nam và 23 năm đối với nữ.

Tỷ số giới tính

Đa số người cao tuổi là phụ nữ vì tuổi thọ của nữ giới lớn hơn tuổi thọ của nam; trong số những người cao tuổi có 82 nam giới/100 nữ. Trong số những người cao tuổi nhất chỉ còn 55 nam/100 nữ. ở các khu vực phát triển tỷ lệ nam/nữ ở người cao tuổi (72 nam/100 nữ) thấp hơn so với các khu vực kém phát triển (88 nam/100 nữ) bởi có sự khác biệt lớn về tuổi thọ theo giới tính của các khu vực phát triển.

Tỷ lệ người cao tuổi hiện đang có vợ/chồng

Khả năng kết hôn ở nam giới cao tuổi lớn hơn so với nữ cao tuổi. Trong khi 80% nam giới cao tuổi hiện đã kết hôn thì ở nữ giới cao tuổi con số này chỉ là 48%. Phần lớn người cao tuổi không có bạn đời thuộc diện goá. Phụ nữ có khả năng sống lâu hơn so với bạn đời của mình vì họ sống thọ hơn và nói chung họ trẻ hơn chồng.

Tỷ lệ người cao tuổi sống độc thân

Mặc dù nhiều người cao tuổi sống độc thân vẫn năng động về mặt xã hội và an tâm về vật chất nhưng họ vẫn cần có sự trợ giúp từ bên ngoài khi ốm đau hoặc tàn tật và họ cũng có nguy cơ cao hơn về khả năng tách biệt khỏi xã hội và nghèo đói. Theo ước tính, 14% người cao tuổi trên thế giới hiện đang sống độc thân và tỷ lệ này ở nam giới (8%) thấp hơn so với nữ (19%) bởi phụ nữ có khả năng goá bụa cao hơn. Tỷ lệ này ở các khu vực kém phát triển (7%) thấp hơn so với các khu vực phát triển (24%).

Tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng

Tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng là số người trong độ tuổi từ 15 đến 24 so với số người từ 65 tuổi trở lên; con số này cho thấy gánh nặng phụ thuộc mà những người làm việc tiềm năng phải trợ giúp. Tác động của già hoá về mặt nhân khẩu học được phản ánh qua tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng, đã giảm trong giai đoạn 1950 và 2006 từ 12 xuống còn 9 người trong độ tuổi lao động trên 1 người từ 65 tuổi trở lên. Năm 2050 tỷ lệ này dự tính sẽ giảm xuống 4/1. Tỷ lệ hỗ trợ tiềm năng có tác động quan trọng tới các kế hoạch an sinh xã hội, đặc biệt đối với các hệ thống trả lương hưu truyền thống theo kiểu cứ nghỉ hưu là trả lương hưu trong đó những người lao động hiện tại chi trả cho những người đang nghỉ hưu.

Tuổi nghỉ hưu theo luật định

Nam giới bắt đầu nhận được lương hưu từ 65 tuổi trở đi tại hơn một nửa các quốc gia phát triển trong khi phần lớn tuổi nghỉ hưu của nữ là từ 55 đến 60 tại các quốc gia phát triển. Tuổi nghỉ hưu chính thức tại các quốc gia đang phát triển thường thấp hơn so với các quốc gia phát triển, phần lớn từ 55 đến 60 cho cả nam và nữ. Sự khác biệt giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển phản ánh sự khác biệt về tuổi thọ; ở các quốc gia đang phát triển tuổi thọ thấp hơn.

Tỷ lệ người cao tuổi trong lực lượng lao động

Xu hướng ở các quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao là tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của dân số cao tuổi thấp hơn. Tại các khu vực phát triển, 22% nam giới từ 60 tuổi trở lên vẫn hoạt động kinh tế so với 50% tại các khu vực kém phát triển. Tại các khu vực phát triển, 11% phụ nữ cao tuổi hoạt động kinh tế so với 19% tại các khu vực kém phát triển. Người cao tuổi tại các khu vực kém phát triển tham gia nhiều hơn vào lực lượng lao động chủ yếu là do các kế hoạch an sinh xã hội có mức độ giới hạn và bảo đảm mức thu nhập tương đối thấp.

Theo Nguyễn Trung Kiên
Dịch từ tài liệu của Vụ Dân số LHQ

2008 © Bản quyền thuộc về GiaDinh.net.vn - Báo điện tử của Báo Gia đình và Xã hội - Bộ Y tế – Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình
Giấy phép Báo điện tử số: 99/GP-BC ngày 15/3/2007 của Cục Báo chí, Bộ VHTT
Điện thoại: 04.22120681 | Fax: 04.8463556
Điện thoại báo in Gia đình và Xã hội: 043.8463567 – Fax: 043.8463556
Đường dây nóng: Hà Nội: 043.8235807 máy lẻ 24 - 0904852222
Đường dây nóng: TP HCM: 082.2405776
Toà soạn: 138A Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội
Email: toasoan@giadinh.net.vn
® Ghi rõ nguồn "Giadinh.net.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này Vccorp.vn - Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam

Liên hệ quảng cáo: AdMicro
Hà Nội: +84 4 3974 8899 Ext: 3739
TP.HCM: +84 8 7307 7979 Ext: 82149
Email: giadinh@admicro.vn
Mobile: 0909 707 866 (Ms. Hằng)
Hỗ trợ & CSKH: 01268 269 779 (Ms. Nguyễn Thị Thơm)
Add: Tầng 5 & tầng 11, số 25-27 Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội
én bạc | gia đình | giải trí | tài chính