Cải tạo cầu Đuống: Hủy dự án 20 triệu USD?

Việc cải tạo chiếc cầu cũ này rất cấp thiết nhưng dự án lại đang có nguy cơ bị... hủy(?!). Hành lang giao thông thủy xung yếu của toàn vùng Bắc Bộ qua cầu Đuống phải ngót chục năm nữa mới được thông suốt.
 
Dự án “đè”... dự án

Mùa mưa, hàng ngàn tàu thuyền sẽ phải đi vòng 100km để tránh “đụng” cầu.

 
Gói thầu sửa chữa cầu Đuống thuộc dự án “Phát triển Giao thông vận tải khu vực đồng bằng Bắc bộ” (dự án WB6) được Bộ GTVT quyết định đầu tư từ ngày 4/4/2008. Trong đó, cầu Đuống được nâng cấp nhịp thứ 3 theo hướng từ Hà Nội. Hiện nay, vào mùa mưa lũ, khoảng cách từ mặt nước đến cầu chỉ còn 2,8m gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mạng lưới giao thông thủy. Theo thiết kế, nhịp thứ 3 sẽ được cẩu lên mỗi khi có tàu thuyền đi qua. Thời gian đóng, mở nhịp cầu phục vụ giao thông thủy khoảng 30 phút/ngày. Ban Quản lý dự án Giao thông thủy cho biết, tổng mức đầu tư hạng mục này khoảng 20 triệu USD và hoàn thành vào năm 2013.

Dự án đang được khảo sát thi công thì ngày 23/3 vừa qua, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (ĐSVN) có công văn số 529 gửi Cục Đường thủy nội địa Việt Nam với nội dung yêu cầu dừng triển khai hạng mục nâng cấp, sữa chữa cầu Đuống. Trong văn bản nêu trên, phía ĐSVN cho rằng dự án trên trùng với giai đoạn 2 dự án Xây dựng đường sắt đô thị Hà Nội đang trong giai đoạn... chuẩn bị đầu tư. Trong đó, cầu Đuống cũ sẽ được thay thế bằng cầu Đuống mới gồm 3 nhịp dàn thép có chiều dài mỗi nhịp là 75m, mực nước thông thuyền là trên 12m, đảm bảo an toàn cho giao thông thủy. Tuy nhiên, dự án này sẽ được hoàn thành vào năm 2022.

Tiếp đó, ngày 30/3, liên quan đến dự án này, đại diện Ngân hàng Thế giới (WB) bà Victoria Kwakwa đã có thư gửi Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường với nội dung, Cục Đường sắt Việt Nam đã yêu cầu WB hủy bỏ việc lắp đặt nhịp nâng cầu Đuống như dự kiến do Cục ĐSVN làm chủ đầu tư. Thay vào đó sẽ thi công một cầu đường sắt mới ngay tại vị trí cầu cũ từ năm 2018. Vì vậy, thời gian chênh lệch giữa việc cải tạo và xây cầu mới ít nhất là 8 năm. Việc quyết định xây cầu mới sẽ ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế của việc nâng cấp hành lang đường thủy Việt Trì - Quảng Ninh. Đại diện WB nhấn mạnh: “Điều này cần được phải xem xét”.

Giao thông thủy sẽ “tắc”… 10 năm nữa!

Đại diện chủ đầu tư, ông Lê Huy Thăng, Tổng giám đốc Ban Quản lý giao thông thủy cho biết, dự án cải tạo cầu Đuống là do khoảng cách từ mặt nước lên cầu hiện quá thấp chỉ hơn 2m, trong khi yêu cầu khoảng cách tối thiểu là 7m, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc lưu thông của tàu thuyền trên tuyến giao thông thủy trọng yếu. Hàng năm, để tránh “tắc đường” ở cầu Đuống, hàng ngàn tàu thuyền trên tuyến giao thông thủy từ Quảng Ninh về Việt Trì phải đi vòng mất 100km. Theo đó, tàu thuyền thay vì đi qua sông Cấm, sông Kinh Thầy về sông Đuống, qua sông Hồng lên Việt Trì sẽ phải chạy theo tuyến qua sông Luộc về Hưng Yên, rồi chạy ngược sông Hồng qua Hà Nội tới Việt Trì.

Ông Thăng cho biết: “Đây là dự án phức tạp vì liên quan đến cả đường bộ lẫn đường sắt. Nếu chỉ riêng đường bộ, việc cải tạo cầu Đuống hết sức đơn giản, chỉ cần làm cầu vồng cho các phương tiện đi qua. Tuy nhiên, vướng tuyến đường sắt nên không thể cải tạo theo cách trên. Muốn nâng cao đường sắt qua cầu Đuống phải nâng toàn tuyến 2 đầu cầu. Theo hướng về Bắc Ninh đường sắt không thể nâng cao vì vướng ga Yên Viên (Gia Lâm). Sân ga không thể nằm trên đường dốc”.

Hiện phương án khả thi nằm trong gói dự án WB6 là cắt nhịp cầu thứ 3, thiết kế cẩu để có thể nâng lên hạ xuống để thông tàu thuyền lại vướng dự án đường sắt trên cao. Theo dự kiến, tuyến đường sắt trên cao sẽ được triển khai vào năm 2018, hoàn thành vào năm 2022. Như vậy, so với việc cải tạo trong dự án cũ sẽ hoàn thành trong năm 2013, tuyến đường thủy xung yếu qua sông Đuống sẽ tắc thêm ít nhất gần 10 năm trong thời gian mưa lũ. Hàng ngàn chuyến tàu sẽ phải đi vòng, kéo dài tuyến đường thêm 100km. Đó là chưa tính đến tuyến đường sắt trên cao có triển khai và thi công đúng tiến độ đề ra.

Mặt khác, nếu cải tạo cầu Đuống sẽ ngốn gần 20 triệu USD mà chỉ sử dụng được trong vòng 5 năm (từ năm 2013 đến 2018), nhiều khả năng chủ đầu tư khó lòng thu hồi được vốn, sẽ gây lãng phí. Liên quan đến tính lợi - hại của 2 dự án, các bên liên quan đang phải tính toán lại để chọn phương án khả thi. Kết quả các thống kê, tính toán sẽ cho ra được phương án để tiến hành dự án cũ hay chờ dự án mới.

Trong khi các bên liên quan đang cân nhắc tính toán thì các doanh nghiệp vận tải thủy, khách hàng sử dụng, tiêu dùng các mặt hàng liên quan đến vận tải thủy đang phải móc tiền túi để bù khoản chi phí phát sinh. Chưa kể, những tình huống phát sinh mất an toàn giao thông thủy khi lưu thông qua tuyến này. Vụ xà lan 1.000 tấn “đội” cầu Bình Lợi ở TP Hồ Chí Minh ngày 15/4 là một ví dụ điển hình, không ai dám quả quyết sẽ không xảy ra ở cầu Đuống trong điều kiện nước dâng cao, doanh nghiệp tiếc tiền... Khi đó, không chỉ giao thông thủy mà cả đường sắt lẫn đường bộ cũng bị “tắc” theo.
 
Công Tâm - Thùy Dung