Không công bố giới hạn an toàn melamine: Đảm bảo an toàn tuyệt đối sức khỏe cho người dân
Giadinh.net - Việc chấp nhận giới hạn 50 ppb (phần tỉ) trong xét nghiệm tìm kiếm melamine có mâu thuẫn với việc Bộ Y tế không ban hành giới hạn melamine? Báo GĐ&XH có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang (ảnh) xung quanh vấn đề này.
- Thứ trưởng có thể giải thích cụ thể hơn tại sao Bộ Y tế không ban hành giới hạn an toàn của melamine trong sữa và sản phẩm sữa?
- Melamine là chất hóa học tuyệt đối, không được sử dụng trong chế biến thực phẩm. Theo các tài liệu khoa học được công bố trên thế giới, melamine sẽ gây nguy hại cho sức khỏe, nhất là đối với trẻ em. Hiện tại, mức giới hạn an toàn của melamine trong thực phẩm chưa được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Nông - Lương Liên hiệp quốc (FAO) thống nhất đưa ra trên phạm vi toàn thế giới.
Bởi trước sự cố phát hiện melamine trong sữa và các chế phẩm từ sữa, chất này không được phát hiện như là một hoá chất được phép hiện diện trong quy trình sản xuất ban đầu hoặc trong quá trình chế biến thực phẩm. Melamine từ trước đến nay chưa bao giờ được công nhận là một thành phần được phép có trong thực phẩm, điều này lý giải tại sao chưa có một tiêu chuẩn thống nhất toàn cầu đối với chất này.
Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào về độ an toàn của melamine được tiến hành trên người, chưa có bằng chứng nào chứng tỏ chất melamine an toàn với con người. Trẻ nhỏ ở giai đoạn còn sử dụng nguồn sữa là thức ăn chính, cũng là ở thời điểm chức năng thận của trẻ chưa hoàn chỉnh.
Nếu nguồn sữa bị nhiễm melamine, đối với trẻ càng nhỏ nguy cơ nhiễm độc cũng như mức độ nguy hiểm sẽ càng cao và dễ gây tử vong. Một yếu tố lâm sàng khác cần được chú ý là: Dấu hiệu nhiễm độc melamine giai đoạn đầu rất khó nhận biết, chỉ nhận dạng được khi đã hình thành sỏi thận. Khả năng tích luỹ của melamine (hoặc phức chất melamine - cyanuarate) trong cơ thể con người có thể gây ra tình trạng ngộ độc trường diễn khi uống sữa có nồng độ thấp của melamine (nếu được cho phép) trong thời gian lâu dài.
|
|
|
Người tiêu dùng hoàn toàn yên tâm khi Bộ Y tế không công bố giới hạn melamine trong thực phẩm. |
Bên cạnh đó, công bố giới hạn an toàn melamine có thể dẫn đến việc hợp pháp hoá cho những hành vi không hợp pháp của một số doanh nghiệp làm ăn không chân chính, sẵn sàng vì lợi nhuận sẽ cho thêm vào các sản phẩm sữa một tỷ lệ nhất định melamine vừa dưới ngưỡng cho phép.
Hơn nữa, một nguy cơ khác có thể xảy ra là, sau khi Bộ Y tế Việt Nam ban hành giới hạn an toàn cho phép của melamine trong sữa và sản phẩm sữa, có thể hàng loạt những doanh nghiệp sản xuất sữa ở các nước láng giềng có đường biên giới chung với Việt Nam sẽ đưa vào thị trường Việt Nam các sản phẩm sữa được cho melamine vào một cách chủ ý.
Trong giai đoạn này, nếu Bộ Y tế Việt Nam ban hành mức giới hạn an toàn của melamine trong thực phẩm nói chung và trong sản phẩm sữa nói riêng, thì hành động đó đồng nghĩa với việc Bộ Y tế tạo điều kiện để người Việt Nam phải uống những loại sữa có chứa chất độc melamine ở hàm lượng thấp (trong trường hợp quy định giới hạn an toàn của melamine được ban hành chính thức) và khả năng bị ngộ độc mãn tính sau một thời gian dài uống sữa có melamine là không thể loại trừ.
- Quyết định này của Bộ Y tế liệu có quá “mạnh tay” với thị trường hay không? Bộ Y tế có tham khảo cách xử lý của các nước trên thế giới và căn cứ vào các yếu tố khoa học đã được nghiên cứu trên thế giới, đồng thời dung hoà các lợi ích trong xã hội trước khi ra quyết định hay không?
- Một khi biết đó là chất độc hại cho sức khỏe con người mà vẫn tiếp tục cho sử dụng trong thực phẩm, hành vi này sẽ bị coi là vi phạm pháp luật và xem thường yếu tố an ninh y tế cho cộng đồng.
Giải pháp xử lý melamine có trong sữa và các sản phẩm sữa được Bộ Y tế phối hợp với các bộ, ngành tiến hành trong thời gian qua đã được xây dựng một cách cẩn trọng, trên cơ sở tham khảo các tài liệu khoa học đã được công bố, tham khảo cách xử lý của các nước, đặc biệt là các nước ASEAN, có cùng điều kiện y tế và thương mại với Việt Nam.
Khi đưa ra quyết định về xử lý đối với các sản phẩm thực phẩm có chất melamine, Bộ Y tế và các bộ ngành cũng đã tính đến quyền lợi của các doanh nghiệp nên đã đề nghị và được Thủ tướng Chính phủ đồng ý: “Giao Bộ Tài chính xem xét bổ sung, hỗ trợ kinh phí cho việc xử lý, tiêu hủy sữa và các sản phẩm sữa nhiễm melamine, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đã bị các cơ quan chức năng cấm lưu thông, trên cơ sở đề xuất của các bộ, ngành chức năng”.
Mặt khác, trong quá trình ra quyết định, các bộ ngành đã thảo luận rất cẩn trọng, theo đó ưu tiên cho mục tiêu y tế (sức khỏe người tiêu dùng) hơn là mục tiêu kinh tế (quyền lợi của doanh nghiệp kinh doanh sữa).
- Tại sao Bộ Y tế cương quyết không ban hành ngưỡng an toàn của melamine, nhưng lại chấp nhận giới hạn 50 ppb trong xét nghiệm?
- Trên cơ sở các khuyến cáo của WHO, FAO và những kết quả nghiên cứu về chất melamine đã được tiến hành, Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có quan điểm nhất quán đối với sữa và các sản phẩm sữa có chất melamine như sau: “Tất cả sản phẩm thực phẩm (bao gồm cả sữa và các sản phẩm thực phẩm khác) phát hiện có chứa chất melamine cần phải được thu hồi, kể cả những sản phẩm chỉ có chất melamine với hàm lượng rất thấp. Hiện tại chưa nên ban hành giới hạn an toàn của melamine trong thực phẩm nói chung, trong sữa và sản phẩm sữa nói riêng”.
Cho đến nay, quan điểm này vẫn chưa thay đổi vì chưa có bằng chứng chứng tỏ sự an toàn của chất melamine đối với sức khỏe con người.
Việc chấp nhận “giới hạn 50ppb” (50 part per billion: 50 phần tỷ) trong xét nghiệm là một vấn đề khoa học khác, hoàn toàn không phải là giới hạn an toàn cho phép melamine có trong thực phẩm. 50 ppb là giới hạn độ nhậy của thiết bị có thể phát hiện được trong phương pháp kiểm nghiệm melamine. Mức giới hạn này phụ thuộc vào năng lực của thiết bị kiểm nghiệm.
Cho đến thời điểm hiện nay, ngay cả ở những nước có trình độ khoa học tiên tiến vào bậc nhất thế giới cũng không có bất cứ một thiết bị thử nghiệm nào, cũng như điều kiện phòng thí nghiệm nào có thể cho kết quả tuyệt đối (tức là có giới hạn kỹ thuật bằng 0 –zero).
Trên cơ sở năng lực trang thiết bị của các phòng thí nghiệm có năng lực nhất hiện nay, Việt Nam quy định mức giới hạn kỹ thuật là 50 ppb. Mức giới hạn kỹ thuật của Việt Nam đưa ra là hài hòa với các nước trong khu vực và thế giới, đồng thời phù hợp với năng lực kỹ thuật thực tế của các phòng thí nghiệm hiện nay của Việt Nam.
Cũng cần nhấn mạnh rằng, mức giới hạn kỹ thuật này không phải là hoàn toàn “cố định”. Một khi năng lực thiết bị kiểm nghiệm được nâng lên và có các thiết bị công nghệ tốt hơn, thì mức giới hạn kỹ thuật có thể được hạ thấp hơn, để càng gần mức “zero” càng tốt.
- Xin cảm ơn ông!
Hạnh Quỳnh (thực hiện)